Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Europejski – European Studies Quarterly

Wpływ inflacji na strukturę konsumpcji gospodarstw domowych. Analiza na podstawie danych panelowych z krajów UE

2026, Numer 3

Piotr Misztal

0000-0003-2609-3439

Uniwersytet Radomski im. Kazimierza Pułaskiego (Radom, Polska)

DOI

10.31338/1641-2478pe.3.26.8

Data publikacji

24.09.2026

Data otrzymania

29.06.2026

Data akceptacji

04.08.2026

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, stosunki międzynarodowe, nauki socjologiczne, nauki prawne, ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki o komunikacji społecznej i mediach

Język publikacji

angielski

Liczba wyświetleń:32

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Niniejsze badanie analizuje związek inflacji ze strukturą wydatków konsumpcyjnych gospodarstw domowych w różnych kwintylach dochodowych w krajach Unii Europejskiej w latach 2000–2024. Celem badania jest ustalenie, czy udziały budżetowe głównych kategorii konsumpcji reagują odmiennie na inflację w najniższym (Q1) i najwyższym (Q5) kwintylu dochodowym. W analizie wykorzystano dane panelowe Eurostatu oraz bazową specyfikację z efektami stałymi, w której udziały wydatków według kategorii są wiązane z inflacją mierzoną zharmonizowanym wskaźnikiem cen konsumpcyjnych (HICP). Zmienną zależną jest udział wydatków w budżecie, dlatego oszacowane współczynniki interpretuje się jako zmiany struktury budżetu, a nie jako zmiany fizycznego wolumenu konsumpcji. Testy diagnostyczne wskazują na autokorelację oraz heteroskedastyczność między jednostkami, co uzasadnia stosowanie odpornych błędów standardowych. Wyniki bazowe wskazują na zróżnicowane zależności: w Q1 wyższa inflacja ogółem wiąże się z niższym udziałem wydatków na żywność i napoje bezalkoholowe oraz wyższym udziałem wydatków mieszkaniowych i na media; w Q5 ujemne zależności są bardziej widoczne w wydatkach na transport, łączność i edukację, natomiast udział wydatków mieszkaniowych pozostaje dodatnio związany z inflacją. Ponieważ inflacja HICP ogółem może ukrywać odmienne szoki cen względnych w poszczególnych kategoriach COICOP, ograniczenie to zostało wyraźnie wskazane, a wykorzystanie indeksów HICP dla poszczególnych kategorii uznano za ważny kierunek przyszłych badań. Wyniki należy zatem traktować jako zredukowane zależności dotyczące przesunięć udziałów budżetowych, a nie jako przyczynowe oszacowania zmian ilości konsumpcji lub poziomu dobrobytu.

Słowa kluczowe:

państwa Unii Europejskiej,wydatki konsumpcyjne,inflacja,wrażliwość cenowa,efekty rozkładu dochodów

Bibliografia

ALTIG David, AUERBACH Alan J., EIDSCHUN Erin F., KOTLIKOFF Laurence J., YE Victor Yifan (2024), Inflation’s Impact on American Households, „NBER Working Paper” no. 32482, National Bureau of Economic Research, Cambridge, MA.

https://doi.org/10.3386/w32482

BOBASU Alina, DI NINO Virginia, OSBAT Chiara (2023), The impact of the recent inflation surge across households, „ECB Economic Bulletin”, issue 3/2023, European Central Bank, Frankfurt am Main.

BRAINARD Lael (2022), Variation in the Inflation Experiences of Households, Speech, Board of Governors of the Federal Reserve System, https://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/brainard20220405a.htm (05.04.2022).

CICEK Kardelen, PICO-MEJIA Julieth C., POPLAWSKI RIBEIRO Marcos, TUMINO Alberto (2026), Distributional Impacts of Inflation Accounting for Behavioral Effects and Real Assets, „IMF Working Paper” WP/26/22.

https://doi.org/10.5089/9798229038430.001

DAUSÀ I NOGUERA Neus, KOCHARKOV Georgi, KOUVAVAS Omiros (2025), The 2021-23 high inflation episode and inequality: insights from the Consumer Expectations Survey, „ECB Economic Bulletin”, issue 7/2025, European Central Bank, Frankfurt am Main.

DEATON Angus (1997), The Analysis of Household Surveys: A Microeconometric Approach to Development Policy, Baltimore.

DIW ECON (2022), Belastung einkommensschwacher Haushalte durch die steigende Inflation, Kurzexpertise für die Diakonie Deutschland e.V., Berlin, https://diw-econ.de/publikationen/belastung-einkommensschwacher-haushalte-durch-die-steigende-inflation/ (13.07.2022).

EUROSTAT (2025), Structure of consumption expenditure by COICOP consumption purpose, Eurostat Data Browser.

https://doi.org/10.2908/hbs_str_t211

KAPLAN Greg, SCHULHOFER-WOHL Sam (2017), Inflation at the household level, „Journal of Monetary Economics”, vol. 91.

https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2017.08.002

LEVELL Peter, SKINGLE Thomas (2012), Comparing Household Inflation Experiences Measured by the CPI and RPI, „IFS Working Paper” W12/21, Institute for Fiscal Studies, London.

MOREIRA Ricardo Ramalhete (2025), A Note on Structural Uncertainty, Flexibility and Monetary Policy Credibility: An Inflation Targeting Approach for the Post-Covid Period, „Journal of Central Banking Theory and Practice”, vol. 14, no. 2.

https://doi.org/10.2478/jcbtp-2025-0020

RAVALLION Martin (2016), The Economics of Poverty: History, Measurement, and Policy, New York.

SCHNORPFEIL Philip, WEBER Michael, HACKETHAL Andreas (2024), Households’ Response to the Wealth Effects of Inflation, „ECB Working Paper Series”, no. 2904, European Central Bank, Frankfurt am Main.

https://doi.org/10.2866/055338

SZWACKA-MOKRZYCKA Joanna, LEMANOWICZ Marzena (2023), The Influence of Inflation on the Economic Situation of Households in Poland, „European Research Studies Journal”, vol. XXVI, issue 3.

https://doi.org/10.35808/ersj/3201

WOOLDRIDGE Jeffrey M. (2010), Econometric Analysis of Cross Section and Panel Data, 2nd ed., Cambridge, MA

Podobne publikacje