pl
Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Europejski – European Studies Quarterly

Nieznany projekt polskiej konstytucji z 1919 roku. Przyczynek do dziejów europejskiej myśli ustrojowej I połowy XX wieku

2022, 2022, Numer 2

Marek Jabłonowski

0000-0002-6333-7386

University of Warmia and Mazury in Olsztyn (Olsztyn, Poland)

Wojciech Jakubowski

0000-0002-1552-8858

University of Warsaw (Warsaw, Poland)

DOI

10.31338/1641-2478pe.2.22.10

Data publikacji

30.08.2022

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

stosunki międzynarodowe, ekonomia i finanse, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne, nauki socjologiczne

Język publikacji

Angielski, Polski

Pliki do pobrania

PDF 916 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:153

Liczba pobrań:55

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Prowadzone przez autorów badania źródłoznawcze w obszarze historii ustroju Polski doprowadziły do odnalezienia w Archiwum Akt Nowych w Warszawie anonimowego projektu konstytucji z 1919 roku. W artykule poddano analizie główne założenia tego projektu. Jego odkrycie pozwoliło na postawienie tezy, że w debacie ustrojowej lat 1917–1921 pojawiło się więcej oryginalnych, odbiegających od uznanych ówcześnie schematów, koncepcji i prywatnych projektów konstytucji, aniżeli wskazywał dotychczasowy stan badań. Analizowany projekt jest oryginalną i – niestety – zapomnianą koncepcją ustrojową. Jest też świadectwem bogactwa polskiej myśli prawno-politycznej I połowy XX wieku. Wśród analizowanych elementów znajdują się m.in. pomijanie zasady suwerenności ludu czy trójpodziału władzy na rzecz swoistej postaci rządów urzędniczych – władzy biurokracji z szeroką gamą instytucji kolegialnych, a także czerpanie z wzorców obcych – odniesień do brytyjskiego modelu sekretarzy parlamentarnych czy ustroju administracji w Rzeszy Niemieckiej.

Słowa kluczowe:

II Rzeczpospolita Polska (1918–1939),Mała Konstytucja 1919,Sejm Ustawodawczy,Ignacy Jan Paderewski,polska myśl prawno-polityczna

Bibliografia

AJNENKIEL Andrzej (1985), Parlamentaryzm II Rzeczypospolitej, Warszawa

BERSTEIN Serge (1996), Los regímenes políticos del siglo XX. Para una historia política comparada del muddo contemporáneo, Barcelona

GOCLON Jacek (2012), Prezydium Rady Ministrów w latach 1918–1939. Struktura, zakres kompetencji i działalność projektodawcza. (Zarys problemu), „Czasopismo Prawno-Historyczne”, t. 64, nr 2.

https://doi.org/10.14746/cph.2012.64.2.16

HŁASKO Stanisław, POLAK Józef (1919), Projekt konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa

JABŁONOWSKI Marek, JAKUBOWSKI Wojciech (2021), Przyczynek do projektów o ustroju nowego państwa polskiego, „Myśl Polityczna. Political Thought”, nr 3(9).

JABŁONOWSKI Marek, JAKUBOWSKI Wojciech, JAJECZNIK Konrad (red.) (2015), Ku Rzeczypospolitej demokratycznej. Polska debata ustrojowa 1917–1921, Pułtusk-Warszawa

JAKUBOWSKI Wojciech, JAJECZNIK Konrad (2010), Polska debata ustrojowa w latach 1917–1921. Perspektywa politologiczna, Warszawa-Pułtusk

JANKOWSKI Tadeusz (1919), Projekt Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa

KACPERSKI Kamil (2007), System wyborczy do Sejmu i Senatu u progu Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa

KRUKOWSKI Stanisław (1986), Sejm Ustawodawczy 1919–1922. Uwagi o składzie i działalności, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, z. 1

MAKOWSKI Julian (1925), Nowe konstytucje. Przełożone pod kierunkiem dra Juliana Makowskiego, Warszawa

MOTAS Mieczysław (na prawach rękopisu), Wstęp do zespołu Prezydium Rady Ministrów 1917–1939.

PIETRZAK Michał (1972), Spór o model parlamentaryzmu polskiego do roku 1926, Warszawa

POWEL Nel (2008), Wybory do Sejmu i Senatu w bydgoskim okręgu wyborczym w okresie międzywojennym (1919–1939), Toruń

RYDLEWSKI Grzegorz (2018), Rządy i rządzenie w Polsce 1918–2018. Ciągłość i zmiany, Warszawa

https://doi.org/10.33896/978-83-8017-217-3

UCHWAŁA SEJMU (1919) z dnia 20 lutego 1919 roku w sprawie powierzenia Józefowi Piłsudskiemu dalszego sprawowania urzędu Naczelnika Państwa, Dz. Pr.P.P. 1919 nr 19 poz. 226, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19190190226/O/D19190226.pdf

WAKAR Włodzimierz (1919), Podstawa ładu Rzeczypospolitej Polskiej (wniosek), Warszawa

WAPIŃSKI Roman (1999), Ignacy Paderewski, Wrocław-Warszawa

ZAMOYSKI Adam (1992), Paderewski, przełożyła A. Kreczmar, Warszawa