Oryginalny artykuł naukowy

Sędziowie zagraniczni w Sądzie Konstytucyjnym Bośni i Hercegowiny. Aspekty prawne i polityczne

2025, 2025, Numer 1

DOI

10.31338/1641-2478pe.1.25.4

Data publikacji

25.05.2025

Data otrzymania

30.10.2024

Data akceptacji

20.05.2025

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, nauki prawne

Klasyfikacja

Język publikacji

Angielski, Polski

Pliki do pobrania

PDF 203 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:90

Liczba pobrań:15

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

W artykule poddano analizie kompetencje i pozycję ustrojową Sądu Konstytucyjnego Bośni i Hercegowiny. W przypadku tego państwa można mówić o szeregu wyjątkowych rozwiązań ustrojowych, gdyż na mocy porozumienia pokojowego z Dayton w 1995 roku, kończącego krwawą wojnę, istotną rolę w systemie politycznym odgrywają przedstawiciele wspólnoty międzynarodowej. Przykładem jest właśnie Sąd Konstytucyjny, gdyż jedną trzecią składu stanowią sędziowie zagraniczni. Przystępując do badania, autor postawił hipotezę, że z jednej strony obecność i udział tychże sędziów w Sądzie Konstytucyjnym pozwala na uniknięcie typowego dla Bośni i Hercegowiny, czysto etnicznego podziału organów władzy prowadzącego do etnokratycznych rozwiązań, z drugiej jednak strony wskazuje na wciąż niepełną suwerenność państwową, utrzymującą się już niemal od 30 lat. Hipoteza ta została zweryfikowana w oparciu o metody badawcze odpowiednie dla nauk społecznych, w tym przede wszystkim instytucjonalno-prawną oraz studium przypadku.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

BIEBER Florian (2008), Bosna i Hercegovina poslije rata. Politički sistem u podjeljenom društvu, Sarajevo.

CONSTITUTION OF BOSNIA AND HERZEGOVINA (1995), Office of High Representative, https://www.ohr.int/ohr-dept/legal/laws-of-bih/pdf/001%20-%20Constitutions/BH/BH%20CONSTITUTION%20.pdf (20.02.2025).

GAZIĆ Amar, OSMANOVIĆ Ilhan, ABAZOVIĆ Nordić (2023), Spečifisnosti ustavnog sudstva u Bosni i Hercegovini, „Anali Pravnog fakulteta Univerziteta u Zenici”, no. 32.

IŠERIĆ Harun (2023), Constitutional Court in Transition: The Future of International Judges in Bosnia and Herzegovina, https://constitutionnet.org/news/voices/international-judges-bosnia-and-herzegovina (01.12.2023).

IŠERIĆ Harun (2024), Foreign Judges on the Constitutional Court of BiH: Should They Stay or Should They Go? https://blog-iacl-aidc.org/2024-posts/2024/2/6/foreign-judges-on-the-constitutional-court-of-bih-should-they-stay-or-should-they-go (6.02.2024).

KRYSIENIEL Krzysztof (2012), W cieniu Dayton. Bośnia i Hercegowina między etnokracją i demokracją konsocjonalną, Warszawa.

MAKSIMOVIĆ Dragan (2023), Ustavni sud je samo jedan od problema, https://www.dw.com/hr/ustavni-sud-bih-je-samo-jedan-od-problema/a-67851044 (29.12.2023).

MARKO Joseph (2004), Five Years of Constitutional Jurisprudence in Bosnia and Herzegovina: A First Balance, “European Diversity and Autonomy Papers”, no. 7/2004.

MEĐUNARODNE SUDIJE neće napustiti Ustavni sud BiH, poručila potpredsjednica (2024), Radio “Slobodna Evropa”, https://www.slobodnaevropa.org/a/ustavni-sud-bih-valerija-galic/32871760.html (22.03.2024).

ODLUKA (2024) o dopuni Pravila Ustavnog suda Bosne i Hercegovine, „Službeni glasnik Bosne i Hercegovine”, no. 41/24.

PRAVILA Ustavnog suda Bosne i Hercegovine – prečišćeni tekst, „Službeni glasnik Bosne i Hercegovine”, brno. 94/14 i 47/23.

SMAILAGIĆ Nedžad, KERANOVIĆ Nermin (2011), Pravosudni sistem Bosne i Hercegovine, in: Damir Banović, Saša Gavrić (eds), Država, politika i društvo u Bosni i Hercegovini. Analiza postdeytonskog političkog sistema, Sarajevo.

STEINER Christian, ADEMOVIĆ Nedim (eds) (2010), Ustav Bosne i Hercegovine. Komentar, Sarajevo.

TADIĆ Mato (ed.) (2017), Ustavni Sud Bosne i Hercegovine 1997-2017, Sarajevo, https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/ustavni-sud-bih-1997-2017_1613428552.pdf (31.12.2017).

THE GENERAL FRAMEWORK AGREEMENT for Peace in Bosnia and Herzegovina (1995), Initialled in Dayton on 21 November 1995 and signed in Paris on 14 December 1995, https://www.osce.org/files/f/documents/e/0/126173.pdf (20.02.2025).

TRANSPARENCY INTERNATIONAL (2021), Proces integracije BiH u EU: 14 prioriteta iz Mišljenja Evropske Komisije 2 godine poslije, Maj 2021, https://ti-bih.org/wp-content/uploads/2021/05/Proces-integracije-BiH-u-EU-14-prioriteta-iz-Misljenja-Evropske-komisije-2-godine-poslije.pdf (31.05.2021).

USTAV BOSNE I HERCEGOVINE (1995), https://www.ustavnisud.ba/uploads/documents/ustav-bih-bs_1611076095.pdf (20.02.2025).

USTAV SOCIJALISTIČKE REPUBLIKE BOSNE I HERCEGOVINE (1969) sa ustavnim amandmanima i ustavnim zakonima, Sarajevo, https://radnici.ba/wp-content/uploads/2018/04/Ustav-SRBIH-1963-sa-amandmanima.pdf (30.04.2018).

USTAVNI SUD BIH: Međunarodne sudije ostaju, duži mandat onima koji trebaju u penziju (2024), https://balkans.aljazeera.net/news/balkan/2024/3/22/ustavni-sud-bih-medjunarodne-sudije-ostaju-duzi-mandat-onima-koji-trebaju-u-penziju (22.03.2024)

VENICE COMMISION (2024), Opinion on certain questions relating to the functioning of the Constitutional Court of Bosnia and Herzegovina, Adopted by the Venice Commission at its 138th Plenary Session (Venice, 15-16 March 2024), Opinion No. 1176/2024, CDL-AD(2024)002, Strasbourg, 18 March 2024, https://www.venice.coe.int/webforms/documents/default.aspx?pdffile=CDL-AD(2024)002-e (18.03.2024).

WANKIEWICZ Paulina (2024), Dispute over the justice system in Bosnia and Herzegovina, „Analyses”, Centre for Eastern Studies, https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2024-02-12/dispute-over-justice-system-bosnia-and-herzegovina (12.02.2024).

WILLIAMSON’S: Foreign judges are in BiH Const. Court because of RS authorities (2025), https://n1info.ba/english/news/williamsons-foreign-judges-are-in-bih-const-court-because-of-rs-authorities/ (27.03.2025).