Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Europejski – European Studies Quarterly

Odporność demokracji lokalnej w Europie wobec współczesnych kryzysów: między decentralizacją a recentralizacją

2026, Numer 2

Jakub Robel

0000-0003-2717-4206

Społeczna Akademia Nauk (Warszawa, Polska)

DOI

10.31338/1641-2478pe.2.26.7

Data publikacji

24.08.2026

Data otrzymania

25.02.2026

Data akceptacji

31.07.2026

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 PL

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, stosunki międzynarodowe, nauki socjologiczne, nauki prawne, ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki o komunikacji społecznej i mediach

Język publikacji

polski

Liczba wyświetleń:5

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Artykuł przedstawia analizę znaczenia demokracji lokalnej dla odporności demokratycznej Europy w warunkach współczesnych kryzysów. Celem badania jest ukazanie wpływu procesów decentralizacji i recentralizacji na zdolność samorządów do reagowania na sytuacje nadzwyczajne. W badaniu zastosowano analizę instytucjonalną oraz porównawczą literatury dotyczącej democratic resilience, decentralizacji i governance. Uwzględniono standardy Rady Europy, Europejską Kartę Samorządu Terytorialnego oraz rolę wielopoziomowego zarządzania. Wnioski wskazują, że odporność demokracji wymaga zarówno autonomii samorządów, jak i współpracy między poziomem lokalnym, krajowym i europejskim.

Słowa kluczowe:

demokracja lokalna,decentralizacja,recentralizacja,rządzenie lokalne,odporność demokratyczna

Bibliografia

BALICKI Ryszard, PIECH Karolina (2014), Rola Komitetu Regionów a działalność samorządu terytorialnego, w: Elżbieta Feret, Przemysław Niemczuk (red.), 10 lat doświadczeń polskiego samorządu terytorialnego w Unii Europejskiej, Rzeszów – Przemyśl.

BRØGGER Katja (2023), Post-Cold war governance arrangements in Europe: the University between European integration and rising nationalisms, „Globalisation, Societies and Education”, vol. 21, no. 2.

https://doi.org/10.1080/14767724.2022.2075832

CALORI Andrea, FEDERICI Francesca (2020), Coronavirus and beyond: empowering social self-organization in urban food systems, „Argiculture and Human Values”, vol 37(3).

https://doi.org/10.1007/s10460-020-10111-y

CBOS (2024), Opinie o władzach lokalnych, Komunikat z badań, nr 18/2024, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2024/K_018_24.PDF (28.02.2024).

CHODOROWSKA Anna, MICHALSKA Justyna (2021), Europejska Karta Samorządu Lokalnego i zasada samorządności w Polsce i we Francji, w: Andrzej Bisztyga, Ivan Pankevych (red.), Wybrane zagadnienia prawa samorządu terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej i Ukrainy, Zielona Góra.

CROISSANT Aurel, LOTT Lars (2026), Democratic Resilience in the Twenty-First Century. Search for an Analytical Framework and Explorative Analysis, “Political Studies”, vol. 74, issue 3.

https://doi.org/10.1177/00323217251345779

EUROPEJSKA KARTA SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO (1985), sporządzona w Strasburgu dnia 15 października 1985 r., Dz.U. 1994 nr 124 poz. 607.

GLADYSH Marianna, SYCHOV Viktor (2020), The Influence of the Migration Crisis of 2015 on the EU Migration Policy, „Studia Europejskie”, nr 3/2020. DOI:

https://doi.org/10.33067/SE.3.2020.1

HOEFFLER Catherine, HOFMANN Stéphanie, MERAND Frédéric (2024), The polycrisis and EU security and defence competences, „Journal of European Public Policy”, vol. 31, no. 10.

https://doi.org/10.1080/13501763.2024.2362762

HUGHES James, SASSE Gwendolyn, GORDON Claire (2001), Enlargement and Regionalization: The Europeanization of Local and Regional Governance in CEE States, in: H. Wallace (ed.), Interlocking Dimensions of European Integration. One Europe or Several?, Palgrave Macmillan, London.

https://doi.org/10.1057/9780230514430_8

IVANČÍK Radoslav, DUŠEK Jiří (2026), Sustainable Development and Democratic Resilience in the European Union, „Sustainability”, vol. 18 (7).

https://doi.org/10.3390/su18073631

KOMITET REGIONÓW (2014), Rezolucja Komitetu Regionów w sprawie Karty wielopoziomowego sprawowania rządów w Europie (2014/C 174/01), Dz.U. UE C 174, 7.06.2014.

MERKEL Wolfgang (2026), What is democratic resilience?, „Democratization”, vol. 33, no. 3. DOI: 0.1080/13510347.2025.2590677

MIKLOSSY Katalin (2022), Resilience and Political Development of Europe During The Crisis: Evidence From Hungary, „Political Science”, no. 2.

https://doi.org/10.31249/poln/2022.02.03

NORD Marina, ANGIOLILLO Fabio, LUNDSTEDT Martin, WIEBRECHT Felix, LINDBERG Staffan I. (2025), When autocratization is reversed: Episodes of U-Turns since 1900, “Democratization”, vol. 32, no. 5.

https://doi.org/10.1080/13510347.2024.2448742

PADOVANI Emanuele, PORCELI Francesco, ZANARDI Alberto (2024), The determinants of the financial distress of Italian municipalities: How much is it due to inadequate resources?, „International Tax and Public Finance”, vol. 31, issue 6.

https://doi.org/10.1007/s10797-024-09856-7

PIRVULESCU Cristian (2026), Institutional Resilience and Democratic Sustainability in Post-Transition Europe: Lessons from Romania and Central-Eastern Europe, „World”, vol. 7 (1).

https://doi.org/10.3390/world7010007

RADZISZEWSKI Eryk (2021), Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy oraz instrumenty jego oddziaływania na samorządność terytorialną, w: Jerzy Jaskiernia, Kamil Spryszak (red.), Wyzwania dla europejskiego systemu ochrony praw człowieka u progu trzeciej dekady XXI wieku, t. 2, Toruń.

ROBEL Jakub (2016), Wpływ Rady Europy na realizację koncepcji bezpieczeństwa demokratycznego w państwach członkowskich, Toruń.

RØD Bjarte, PURSIAINEN Christer, EKLUND Niklas (2025), Combatting Disinformation – How Do We Create Resilient Societies? Literature Review and Analytical Framework, „European Journal for Security Research”, vol. 10.

https://doi.org/10.1007/s41125-025-00105-4

SÁNCHEZ-HERNÁNDEZ Maria Isabel (2024), Strengthening resilience: Social responsibility and citizen participation in local governance, „Administrative Sciences”, vol. 14, issue 10.

https://doi.org/10.3390/admsci14100260

SCHULTZ David (2025), Democracy, Stability, and Resilience: Lessons for the Baltics, in: David Schultz, Rasa Smaliukiene, Vidmante Giedraityte (eds), Democratic Resilience in the Baltics, vol. 1, Cham.

https://doi.org/10.1007/978-3-031-99286-5_2

SERAPIONI Mauro, HESPANHA Pedro (2019), Crisis and Austerity in Southern Europe: Impact on Economies and Societies, „e-cadernos CES”, vol. 31.

https://doi.org/10.4000/eces.4068

SORSA Ville-Pekka, KIVIKOSKI Katja (2023), COVID-19 and democracy: a scoping review, „BMC Public Health”, vol. 23.

https://doi.org/10.1186/s12889-023-16172-y

ŠAPARNIENĖ Diana, REINHOLDE Iveta, RINKEVIČIENĖ Sandra (2021), Relationship between citizens’ trust in local government and participation in local governance, „Scientific Papers of the University of Pardubice, Series D: Faculty of Economics and Administration“, vol. 29, issue 2.

https://doi.org/10.46585/sp29021210

ŠPAČEK David (2026), Local Governments Coping with Crises: The Impact of Decentralisation and Fragmentation on Crisis Management and Governance, in: David Špaček, Stanislav Balík (eds), Fragmented Local Government Systems and Crises. Governance and Public Management, Palgrave Macmillan, Cham.

https://doi.org/10.1007/978-3-032-01897-7_3

Podobne publikacje