pl
Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Europejski – European Studies Quarterly

Państwa kandydujące w procesie ubiegania się o członkostwo w Unii Europejskiej

2025, 2025, Numer 3

Konstanty Adam Wojtaszczyk

0000-0002-4835-1382

University of Warsaw (Warsaw, Poland)

Uniwersytet Warszawski (Warszawa, Polska), Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych

DOI

10.31338/1641-2478pe.3.25.15

Data publikacji

28.11.2025

Data otrzymania

17.09.2025

Data akceptacji

31.10.2025

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji

Język publikacji

Angielski, Polski

Pliki do pobrania

PDF 468 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:22

Liczba pobrań:35

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza uwarunkowań i perspektyw integracji państw Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej z Unią Europejską (UE). W opracowaniu przedstawiono zarówno formalne kryteria członkostwa, jak i faktyczne bariery polityczne, gospodarcze i instytucjonalne, z którymi mierzą się państwa aspirujące do UE. Zastosowano następujące metody badawcze: systemową i porównawczą. Autor dokonuje uporządkowania danych dotyczących stopnia zaawansowania negocjacji akcesyjnych następujących państw, które w ostatnim czasie starały się o status państwa kandydującego do UE. W analizie uwzględniono: Albanię, Bośnię i Hercegowinę, Czarnogórę, Gruzję, Mołdawię, Macedonię Północną, Serbię, Ukrainę oraz Turcję. Przy zastosowaniu komparatystyki jakościowej z elementami ilościowej wskazano na różnice w przebiegu analizowanego procesu akcesji do UE. Założenia metody systemowej posłużyły do wyciągnięcia wniosków końcowych. Na ich podstawie sformułowano refleksje dotyczące przyszłości polityki rozszerzenia UE w kontekście wyzwań wewnętrznych i zewnętrznych dla Unii Europejskiej, w tym m.in. dotyczących implikacji geopolitycznych, w kontekście globalnej konkurencji, bezpieczeństwa oraz rosnącego wpływu aktorów zewnętrznych.

Słowa kluczowe:

państwa kandydujące,kryteria członkostwa w UE,bariery integracji,negocjacje akcesyjne,Unia Europejska,rozszerzenie UE

Bibliografia

BANKIER.PL (2015), Bośnia i Hercegowina na drodze do Unii Europejskiej, https://www.bankier.pl/wiadomosc/Bosnia-i-Hercegowina-na-drodze-do-Unii-Europejskiej-3293714.html (20.02.2025).

BANKIER.PL (2024), Serbia na drodze do Unii Europejskiej. Mają być gotowi do 2027 r., https://www.bankier.pl/wiadomosc/Serbia-na-drodze-do-Unii-Europejskiej-Maja-byc-gotowi-do-2027-r-8791216.html (15.02.2025).

BANKIER.PL (2025), Ukraina szykuje trzy mapy drogowe w procesie przystąpienia do UE. https://www.bankier.pl/wiadomosc/Ukraina-szykuje-trzy-mapy-drogowe-w-procesie-przystapienia-do-UE-8890295.html (20.02.2025).

BARBURSKA Olga (2023), Perspektywy przyszłego rozszerzenia Unii Europejskiej: projekt wciąż aktualny czy już zaniechany?, w: Konstanty Adam Wojtaszczyk, Tadeusz Wallas, Paweł Stawarz (red.), Przyszłość Unii Europejskiej, Warszawa.

BIBLIOTEKA SEJMOWA (2025a), Konstytucja Republiki Mołdawii, https://biblioteka.sejm.gov.pl/konstytucje-swiata-moldawia/ (20.02.2025).

BIBLIOTEKA SEJMOWA (2025b), Konstytucja Bośni i Hercegowiny. https://biblioteka.sejm.gov.pl/konstytucje-swiata-bosnia-i-hercegowina/ (20.02.2025).

BIBLIOTEKA SEJMOWA (2025c), Konstytucja Gruzji, https://biblioteka.sejm.gov.pl/konstytucje-swiata-gruzja/ (26.02.2025).

BIBLIOTEKA SEJMOWA (2025d), Konstytucja Czarnogóry, https://biblioteka.sejm.gov.pl/konstytucje-swiata-czarnogora/ (20.02.2025).

BIBLIOTEKA SEJMOWA (2025e), Konstytucja Ukrainy, https://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2023/02/Ukraina2023.pdf (21.02.2025).

BIELAMOWICZ Jakub (2022), Bałkany Zachodnie pod lupą Komisji Europejskiej: Bośnia na drodze do bycia państwem kandydującym, Instytut Nowej Europy, https://ine.org.pl/balkany-zachodnie-pod-lupa-komisji-europejskiej-bosnia-na-drodze-do-bycia-panstwem-kandydujacym/ (20.10.2022).

BOCHEŃSKA Joanna (2008), Sytuacja tureckich Kurdów a starania Turcji o członkostwo w Unii Europejskiej, Portal Spraw Zagranicznych, https://psz.pl/117-polityka/joanna-bochenska-sytuacja-tureckich-kurdow-a-starania-turcji-o-czlonkostwo-w-unii-europejskiej (18.12.2008).

BŰSCHER Klemens (2004), Das politische System Moldovas, w: Wolfgang Ismayr (ed.), Die politischen Systeme Osteuropas, Opladen.

CAŁUS Kamil (2025), Znikający kraj. Mołdawia wobec katastrofy demograficznej, Ośrodek Studiów Wschodnich, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2025-01-08/znikajacy-kraj-moldawia-wobec-katastrofy-demograficznej (08.01.2025).

CHROSTOWSKI Gabriel (2024), Bałkany Zachodnie, czyli tam gdzie dobrobyt jeszcze nie dotarł [RAPORT OG], Obserwator Gospodarczy, https://obserwatorgospodarczy.pl/2024/01/08/balkany-zachodnie-czyli-tam-gdzie-dobrobyt-jeszcze-nie-dotarl-raport-og/ (08.01.2024).

CONSTITUTION OF GEORGIA (WWW), https://constcourt.ge/en/court/legislation/constitution-text (30.09.2025).

CZAS NA BIBLIĘ (WWW), Religia na Ukrainie: jaki wyznają miejscowi mieszkańcy?, https://czasnabiblie.pl/religia-na-ukrainie-jaki-wyznaja-miejscowi-mieszkancy/ (21.02.2025).

CZEKALSKI Tadeusz (2003), Albania, Warszawa.

DOMACHOWSKA Agata (2020), Albania: konieczna kontynuacja reform na drodze do członkostwa w Unii Europejskiej, „Komentarze IEŚ”, nr 266 (169/2020), Instytut Europy Środkowej, https://ies.lublin.pl/komentarze/albania-konieczna-kontynuacja-reform-na-drodze-do-czlonkostwa-w-unii-europejskiej/ (12.10.2020).

DYMARSKI Mirosław (2017), Stosunku etniczne w Czarnogórze- aspekt historyczny i współczesny, Studia Środkowoeuropejskie i bałkanistyczne, Kraków.

ENCYKLOPEDIA PWN (2025a), Czarnogóra. Gospodarka, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Czarnogora-Gospodarka;4575819.html (20.02.2025).

ENCYKLOPEDIA PWN (2025b), Serbia. Gospodarka, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Serbia-Gospodarka;4575833.html (15.02.2025).

ENCYKLOPEDIA PWN (2025c), Serbia, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Serbia;3974069.html (15.02.2025).

ENCYKLOPEDIA PWN (2025d), Mołdawia. Ustrój polityczny, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Moldawia-Ustroj-polityczny;4574811.html (dostęp: 20.02.2025).

GAWRON Karolina (2013), Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w procesie integracji europejskiej w latach 1989-2009, Toruń.

HORODYSKA Dorota, BOSIACKI Adam (1997), Konstytucja Albanii, Warszawa.

HORODYSKA Dorota, LLOHA Edlira (tłum.) (2001), Konstytucja Albanii z 1998 roku, Warszawa.

INFORMATOR EKONOMICZNY. SERWIS RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ (2020), Serbia, https://www.gov.pl/web/serbia/informator-ekonomiczny (31.12.2020).

INFORMATOR EKONOMICZNY. SERWIS RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ (2024a), Macedonia Północna, https://www.gov.pl/web/macedoniapolnocna/informator-ekonomiczny (31.12.2024).

INFORMATOR EKONOMICZNY. SERWIS RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ (2024b), Albania, https://www.gov.pl/web/albania/informator-ekonomiczny (20.11.2024).

INSTITUTE OF STATISTICS (2024a), Foreigners in Albania, 2023, https://www.instat.gov.al/en/themes/demography-and-social-indicators/migration-and-migrant-integration/publications/2024/foreigners-in-albania-year-2023/ (23.08.2024).

INSTITUTE OF STATISTICS (2024b), Income and Living Conditions in Albania, 2023, https://www.instat.gov.al/en/themes/social-condition/income-and-living-conditions-in-albania/publication/2024/income-and-living-conditions-in-albania-2023/ (13.12.2024).

INSTITUTE OF STATISTICS (2025a), Population of Albania on 1st January 2025, https://www.instat.gov.al/en/themes/demography-and-social-indicators/population/publication/2025/population-of-albania-on-1st-january-2025/ (12.07.2025).

INSTITUTE OF STATISTICS (2025b), Quarterly Labour Force Survey, First quarter 2025, https://www.instat.gov.al/en/themes/labour-market-and-education/employment-and-unemployment-from-lfs/#tab1 (26.06.2025).

JAROSZ Piotr, DZIUBEK Karolina (WWW), Encyklopedia Zarządzania, hasło: kryteria kopenhaskie, https://mfiles.pl/pl/index.php/Kryteria_kopenhaskie (11.07.2025).

KARADZOSKI Mladen, ADAMCZYK Artur (2015), Najważniejsze problemy Macedonii w procesie integracji z Unią Europejską, „Studia europejskie”, no. 2.

KAUKAZ.PL (2025), GRUZJA – Informacje ogólne: Podział administracyjny, http://www.kaukaz.pl/gruzja/informacje_ogolne/podzial_administracyjny.php (26.02.2025).

KOBESZKO Łukasz (2008), Kompromis Belgradu i Brukseli w sprawie misji EULEX, https://psz.pl/91-europa/kompromis-belgradu-i-brukseli-w-sprawie-misji-eulex (07.11.2008).

KORSAK Witold (2008), Turcja Przewodnik ilustrowany, Bielsko-Biała.

KRISAFI Ksenofon, RIZO Kejsi (2020), Tolleranza religiosa in Albania nelle condizioni della pandemia globale, „Studia Paradyskie”, t. 30.

KRYSIENIEL Krzysztof (2025), Foreign judges in the Constitutional Court of Bosnia and Herzegovina. Legal and political aspects, "Przegląd Europejski – European Studies Quarterly", nr 1/2025.

https://doi.org/10.31338/1641-2478pe.1.25.4

KWAPISZ Bartłomiej (2025), Może być kolejnym krajem w UE. "Rzadki przykład konsensusu”, https://wydarzenia.interia.pl/zagranica/news-moze-byc-kolejnym-krajem-w-ue-rzadki-przyklad-konsensusu,nId,7902422 (30.01.2025).

MADEJSKI Filip (2024), Ten kraj jest na dobrej drodze do Unii. „Kiedyś byliśmy Koreą Północną Europy”, „Business Insider Polska”, https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/unia-europejska-otworzyla-rozdzialy-negocjacyjne-z-albania/v9j0wmd (15.10.2024).

MICHALSKI Adam (2024), Turcja–Unia Europejska: w labiryncie sporów, „Komentarze OSW”, Ośrodek Studiów Wschodnich, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2024-04-03/turcja-unia-europejska-w-labiryncie-sporow (03.04.2024).

NIEZALEŻNA (2022), Albania na drodze do UE. Rau: OBWE będzie wspierać Tiranę, https://niezalezna.pl/swiat/unia-europejska/albania-na-drodze-do-ue-rau-obwe-bedzie-wspierac-tirane/446506 (15.06.2022).

PAŃSTWA (WWW), Ukraina, https://www.panstwa.com/ukraina.html (17.02.2025).

PARLAMENT EUROPEJSKI (2021), Bośnia i Hercegowina: trudna droga do członkostwa w UE, Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego, https:// www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2021/690659/EPRS_ATA(2021)690659_ PL.pdf (30.06.2021).

PŁONKA Beata (2003), Polityka Unii Europejskiej wobec Europy Środkowej, Kraków.

POPULATIONOF.NET (WWW), Serbia, https://www.populationof.net/pl/serbia/ (20.02.2025).

PRESIDENCY CONCLUSIONS (1993), European Council in Copenhagen, 21-22 June 1993, Conclusions of the Presidency, DOC/93/3, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/doc_93_3 (30.06.1993).

PRESIDENCY CONCLUSIONS (1995), Madrid European Council, 15 and 16 December 1995, Presidency Conclusions, https://www.europarl.europa.eu/summits/mad1_en.htm (31.12.1995).

PRESIDENCY CONCLUSIONS (2006), Presidency Conclusions – Brussels, 14/15 December 2006, 16879/1/06 REV 1 CONCL 3, Council of the European Union, https://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/92202.pdf (12.02.2007).

RADA EUROPEJSKA (2025), Ukraina, https://www.consilium.europa.eu/pl/policies/ukraine/ (20.02.2025).

REFWORLD GLOBAL LAW&POLICY DATABASE (1982), Constitution of the Republic of Turkey, 7 November 1982, https://www.refworld.org/legal/legislation/natlegbod/1982/en/17317 (28.02.2025).

RUMPF Christian, STEINBACH Udo (2004), Das politische System der Tűrkei, w: Wolfgang Ismayr (ed.), Die politischen Systeme Osteuropas, Opladen.

SCHMIDT-NEKE Michael (2002), Das politische System Albaniens, Opladen.

SCHWARTZ Robert (2022), Mołdawia. Krok za krokiem do Unii Europejskiej, „Deutsche Welle”, https://www.dw.com/pl/mo%C5%82dawia-krok-za-krokiem-do-unii-europejskiej/a-62224110 (23.06.2022).

SKRZESZEWSKA Monika (2016), Droga Serbii do Chin, „Studia Europejskie-Studies in European Affairs”, no. 1/2016.

STORE NORSKE LEKSIKON (2024a), Nord-Makedonias geografii, https://snl.no/Nord-Makedonias_geografi (27.11.2024).

STORE NORSKE LEKSIKON (2024b), Nord-Makedonias politiske system, https://snl.no/Nord-Makedonias_politiske_system (23.07.2024).

SZPALA Marta (2016), Serbia: kandydat do UE, „Infos” Biuro Analiz Sejmowych, nr 4(208), https://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/8DA6FFCACF30FC1CC1257F640045810C?OpenDocument (25.02.2016).

SZUMER-BRYSZ Marcelina (2019), Nowi Turcy, „Tygodnik Powszechny”, https://www.tygodnikpowszechny.pl/nowi-turcy-159502 (08.07.2019).

SZYMAŃSKI Adam (2023), Perspektywy rozszerzenia Unii Europejskiej, w: Konstanty Adam Wojtaszczyk, Tadeusz Wallas, Paweł Stawarz (red.), Przyszłość Unii Europejskiej, Warszawa.

TRADE.GOV (2024), Mołdawia: struktura gospodarcza, wyzwania i możliwości inwestycyjne, https://www.trade.gov.pl/wiedza/gospodarka-moldawii-struktura-wyzwania-i-mozliwosci-inwestycyjne/ (08.07.2024).

TRADING ECONOMICS (2025a), PKB Albanii, https://pl.tradingeconomics.com/albania/gdp (14.02.2025).

TRADING ECONOMICS (2025b), Wskaźnik inflacji bazowej w Gruzji, https://pl.tradingeconomics.com/georgia/core-inflation-rate (26.02.2025).

TUE, Traktat o Unii Europejskiej, Dz. Urz. UE C 202 z 07.06.2016.

UNIVERSALIS (2025), MACÉDOINE DU NORD, anc. MACÉDOINE, https://www.universalis.fr/encyclopedie/macedoine-du-nord-macedoine/ (16.07.2025).

WIKIPEDIA. WOLNA ENCYKLOPEDIA (2025a), Geografia Mołdawii, https://pl.wikipedia.org/wiki/Geografia_Mo%C5%82dawii (15.02.2025).

WIKIPEDIA. WOLNA ENCYKLOPEDIA (2025b), Geografia Bośni i Hercegowiny, https://pl.wikipedia.org/wiki/Geografia_Bo%C5%9Bni_i_Hercegowiny (dostęp 20.02.2025).

WIKIPEDIA. WOLNA ENCYKLOPEDIA (2025c), Religia w Mołdawii, https://pl.wikipedia.org/wiki/Religia_w_Mo%C5%82dawii (15.02.2025).

WIKIWAND (2025a), Czarnogóra, https://www.wikiwand.com/pl/articles/Czarnog%C3%B3ra (20.02.2025).

WIKIWAND (2025b), Ustrój polityczny Ukrainy, https://www.wikiwand.com/pl/articles/Ustr%C3%B3j_polityczny_Ukrainy (20.02.2025).

WILLEMSEN Heinz (2004), Das politische Makedoniens, w: Wolfgang Ismayr (ed.), Die politischen Systeme Osteuropas, Opladen.

WOJNICKI Jacek (2023), Samorząd lokalny w Czarnogórze – ewolucja i stan obecny, “Opinie i komentarze FRDL. Samorząd terytorialny na świecie”, Opinia nr 1/2023, Styczeń 2023, Warszawa, https://frdl.org.pl/static/upload/store/frdl/SAMORZAD_NA_SWIECIE/SAMORZAD_LOKALNY_W_CZARNOGORZE.pdf (31.01.2023).

Podobne publikacje