pl
Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Europejski – European Studies Quarterly

Skrócony czas pracy w Niemczech jako odpowiedź na światowy kryzys finansowy (2008), pandemię COVID-19 (2020) i kryzys demograficzny

2025, 2025, Numer 3

Jadwiga Nadolska

0000-0002-9598-0317

University of Warsaw (Warsaw, Poland)

Uniwersytet Warszawski; Instytut Europeistyki

DOI

10.31338/1641-2478pe.3.25.17

Data publikacji

28.11.2025

Data otrzymania

15.05.2025

Data akceptacji

30.09.2025

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne

Język publikacji

Angielski, Polski

Pliki do pobrania

PDF 840 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:15

Liczba pobrań:35

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Skrócony czas pracy stanowi jedno z kluczowych narzędzi stabilizujących rynek pracy w Republice Federalnej Niemiec. W niniejszym artykule dokonano analizy porównawczej wykorzystania tego instrumentu w RFN w czasie światowego kryzysu finansowego z 2008 roku i kryzysu COVID-19 z 2020 roku. W badaniach uwzględniono również perspektywę demograficzną, tj. postępujące w Niemczech od drugiej dekady XXI w. kurczenie się zasobów pracy, które coraz mocniej oddziałuje na strategie zatrudnieniowe pracodawców w okresach dekoniunktury gospodarczej. Badania oparto na analizie systemowej, pogłębionej analizie wskaźników społecznych oraz analizie instytucjonalno-prawnej. Zdiagnozowano skalę i strukturę wykorzystania skróconego czasu pracy podczas obu światowych recesji, jego efekty strukturalne dla gospodarki, efekty zatrudnieniowe, efekty kształceniowe oraz oddziaływanie na work and life balance.

Słowa kluczowe:

skrócony czas pracy,Republika Federalna Niemiec,światowy kryzys finansowy,pandemia COVID-19,kryzys demograficzny

Bibliografia

AIYAR Shekhar, DAO Mai Chi (2021), The Effectiveness of Job-Retention Schemes: COVID-19 Evidence From the German States, „IMF Working Paper“ WP/21/242.

BACH Hans-Uwe, SPITZNAGEL Eugen (2009), Betriebe zahlen mit – und haben was davon, „IAB-Kurzbericht“, nr 17.

BELLMANN Mirell (2025), Arbeitsmarkt: Fast 20 Millionen Deutsche gehen bis 2036 in Rente - Droht dem Jobmarkt der Kollaps?, „DWN“, https://deutsche-wirtschafts-nachrichten.de/713147/arbeitsmarkt-fast-20-millionen-deutsche-gehen-bis-2036-in-rente-droht-dem-jobmarkt-der-kollaps (13.04.2025).

BRENKE Karl, RINNE Ulf, ZIMMERMANN Klaus F. (2010), Kurzarbeit: Nützlich in der Krise, aber nun den Ausstieg einleiten, „Wochenbericht des DIW Berlin”, nr 16.

BUDNIKOWSKI Tomasz (2008), Reforma niemieckiego rynku pracy w: B. Brocka-Palacz (red.), Dokąd zmierzają Niemcy. Reformy polityczne, gospodarcze i społeczne, Warszawa.

BUDNIKOWSKI Tomasz (2014), Praca skrócona jako jeden ze sposobów ograniczania bezrobocia w okresie kryzysu 2008–2009, „Optimum. Studia Ekonomiczne”, nr 2 (68).

BUNDESAGENTUR FÜR ARBEIT (2025), https://www.arbeitsagentur.de (29.09.2025).

CRIMMANN Andreas, WIESSNER Frank (2009), Wirtschafts- und Finanzkrise Verschnaufpause dank Kurzarbeit, „IAB-Kurzbericht”, nr 14.

CZECH-ROGOSZ Joanna (2005), Ewolucja społecznej gospodarki rynkowej w RFN, Katowice.

DESCHERMEIER Philipp, SCHÄFER Holger (2024), Die Babyboomer gehen in Rente, „IW-Kurzbericht”, nr 78.

DESTATIS (2025a), Foreign Trade, Overall development in foreign trade since 1950, https://www.destatis.de/EN/Themes/Economy/Foreign-Trade/Tables/overall-development-from-1950.html (02.10.2025).

DESTATIS (2025b), Registered unemployed, unemployment rate for Germany, Former territory of the Federal Republic, https://www.destatis.de/EN/Themes/Labour/Labour-Market/Unemployment/Tables/lrarb001.html (08.01.2025).

FITZENBERGER Bernd, WALWEI Ulrich (2023), Kurzarbeitergeld in der Covid-19-Pandemie: Lessons learned, „IAB-Forschungsbericht”, nr 5.

GARNITZ Johanna, SAUER Stefan, SCHALLER Daria (2023), Arbeitskräftemangel belastet die deutsche Wirtschaft, „ifo Schnelldienst“, nr 9 (76).

GARTNER Hermann, HUTTER Christian, WEBER Enzo (2021), Große Rezession und Corona-Krise Wie der Arbeitsmarkt zwei sehr unterschiedliche Krisen bewältigt, „IAB-Kurzbericht”, nr 27.

GEDYMIN Olgierd (2002), Kapitalizm niemiecki. Szkice o genezie, rozwoju i teraźniejszości, Białystok.

GÜRTZGEN Nicole, KUBIS Alexander, POPP Martin (2024), IAB-Monitor Arbeitskräftebedarf 1/2024: Die Zahl der offenen Stellen ist im Vergleich zum Vorjahresquartal um rund ein Zehntel gesunken, „IAB-Forum“, 25.06.2024.

HELLER Lukas, SCHROEDER Wolfgang (2021), Kurzarbeit in der Corona-Pandemie: zwischen Krisenbewältigung und Transformation der Arbeitswelt, „Policy Paper – Arbeitsweltberichterstattung Hessen”, nr 15.

IFO INSTITUT (2021), Tabelle: Kurzarbeit nach Branchen, https://www.ifo.de/sites/default/files/2021-02/ifo-kurzarbeit-uebergabe.pdf (28.02.2021).

INTERNATIONAL MONETARY FUND (2020), Kurzarbeit: Germany’s Short-Time Work Benefit, https://www.imf.org/en/news/articles/2020/06/11/na061120-kurzarbeit-germanys-short-time-work-benefit (15.16.2020).

KAGERL Christian, KRUPPE Thomas (2024a), 180.000 Betriebe in Deutschland haben während der Pandemie die verlängerte Bezugsdauer von Kurzarbeitergeld in Anspruch genommen, „IAB-Forum“, https://www.iab-forum.de/180-000-betriebe-in-deutschland-haben-waehrend-der-pandemie-die-verlaengerte-bezugsdauer-von-kurzarbeitergeld-in-anspruch-genommen/ (11.07.2024).

KAGERL Christian, KRUPPE Thomas (2024b), Individuelle Daten zu Kurzarbeitenden: Datenvalidierung und erste Befunde, „IAB-Forschungsbericht”, nr 5.

KNUTH Matthias (2016), Labor market reforms and labor market performance in Germany. „International Labor Brief”, nr 14 (1).

MOSZYŃSKI Michał (2004), Nietypowe formy zatrudnienia w Republice Federalnej Niemiec, Toruń.

MOSZYŃSKI Michał (2016), Niemiecki model Społecznej Gospodarki Rynkowej – perspektywa rynku pracy, Toruń.

MOSZYŃSKI Michał, WIŚNIEWSKI Zenon (2020), Polityka rynku pracy w Społecznej Gospodarce Rynkowej Niemiec, Toruń.

NADOLSKA Jadwiga (2009), Programy działań antykryzysowych w Niemczech, w: M. Księżopolski, B. Rysz-Kowalczyk, C. Żołędowski (red.), Polityka społeczna w kryzysie, Warszawa.

NADOLSKA Jadwiga (2010), Rynek pracy w procesie przekształceń państwa socjalnego we współczesnych Niemczech, Warszawa.

NADOLSKA Jadwiga (2020), Can the German post-Hartz model of the labour market be considered as a universal remedy for unemployment in the European Union?, w: J. Kubera, T. Morozowski (red.), A ‘Social Turn’ in the European Union? New trends and ideas about social convergence in Europe, Abingdon.

PUSCH Toralf, SEIFERT Hartmut (2021), Kurzarbeit - Mehr als eine Beschäftigungsbrücke, „WSI Policy Brief”, nr 53.

RINNE Ulf, ZIMMERMANN Klaus F. (2011), Another Economic Miracle? The German Labor Market and the Great Recession, „IZA Discussion Paper”, nr 6250.

SCHÄPER Clara, WROHLICH Katharina (2024), Kurzarbeit in Corona-Pandemie: Frauen und Männer ein Jahr später nicht häufiger arbeitslos, aber mit geringerer Lohnentwicklung, „DIW Wochenbericht”, nr 9.

SCHLUDI Martin (2023), „In der Krise hat sich Kurzarbeit als hochwirksames Instrument bewährt“, „IAB-Forum”, https://www.iab-forum.de/in-der-krise-hat-sich-kurzarbeit-als-hochwirksames-instrument-bewaehrt/ (28.02.2023).

WEBER Enzo (2020), Kurzarbeit, Entlassungen, Neueinstellungen Wie sich die Corona-Krise von der Finanzkrise 2009 unterscheidet, „IAB Forum”, https://iab-forum.de/kurzarbeit-entlassungen-neueinstellungen-wie-sich-die-corona-krise-von-der-finanzkrise-2009-unterscheidet/ (28.05.2020).

WILL Henner (2010), Kurzarbeit als Flexibilisierungsinstrument. Hemmnis strukturellen Wandels oder konjunkturelle Brücke für Beschäftigung? „IMK Study”, nr 5.

WIŚNIEWSKI Zenon (1994), Polityka zatrudnienia i rynku pracy w Republice Federalnej Niemiec, Toruń.

WIŚNIEWSKI Zenon (2021), Młodzież na niemieckim rynku pracy. Kształcenie, przechodzenie do pracy, aktywizacja zawodowa, Toruń.

WIŚNIEWSKI Zenon (2023a), Czy można skutecznie przeciwdziałać zwolnieniom pracowników w czasie kryzysu? Doświadczenia europejskie, „Polityka Społeczna”, nr 3.

WIŚNIEWSKI Zenon (2023b), Skrócony czas pracy jako element polityki rynku pracy w Niemczech, „Przegląd Zachodni”, nr 3.

WŁUDYKA Tadeusz (2013), Ordoliberalizm i społeczna gospodarka rynkowa w Niemczech, Warszawa.

WORLD BANK (2025a), GDP growth (annual %) – Germany, https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=de (25.09.2025).

WORLD BANK (2025b), Unemployment, total (% of total labor force) (national estimate) – Germany, https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.NE.ZS?locations=de (25.09.2025).

ZAWADZKI Kamil (2006), Niemiecki model flexicurity, „Polityka Społeczna”, nr 8.

Podobne publikacje