European Studies Quarterly

Laicity and conciliation in France and Poland

2024, 2024, No. 3

Sarah Bomba

0000-0002-7954-366X

DOI

10.31338/1641-2478pe.3.24.5

Publication date

31.10.2024

Submission date

19.05.2024

Acceptance date

24.10.2024

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

Social sciences

Discipline

political science and public administration

Language of publication

Polish, English

Downloads

PDF 235 KB

Article

Number of views:92

Number of downloads:30

Crossref citations:0

Altmetric score:0

View downloads map

Abstract

The article is based on the analysis of the transformation of the consciousness of Polish society and the plans for reforming state-church relations contained in the programmes of the parties created ruling coalition after the elections of 15th October 2023. This transformation is comparable to the dynamics of changes in confessional politics in France in the 1880s. By presenting the historical conditions that translated into the axiology of both countries and their attitudes towards the ecclesiastical institution, the author outlines the main axes of comparison in order to demonstrate the unprecedented identity’s transformation in Polish society. This transformation leads to increasing secularisation that influence the funding of the Catholic Church from the state budget. The analysis was carried out using the literature on the development of secularism in France and Poland, as well as legal sources allowing to outline the legislative framework for the financing of religious associations (particularly the Catholic Church) in contemporary political history.

Keywords:

Bibliography

AUGUSTYNIAK Urszula (2013), Antyklerykalizm szlachecki w Rzeczypospolitej Obojga Narodów jako problem badawczy, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”, nr 57.

BOUDON Jacques-Olivier (2007), Religion et politique en France depuis 1789, Armand Colin.

FREY Daniel (1991), Nieruchomości kościelne. Tytuł własności, „Rzeczpospolita”, nr 266.

GRZEGORZ XVI (1832), Cum Primum: O posłuszeństwie obywatelskim, 09 czerwca 1832.

KONSTYTUCJA Rzeczypospolitej Polskiej (1997), Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483.

KRUKOWSKI Józef (1993), Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, Lublin.

LALOUETTE Jacqueline (2005a), La Séparation des Églises et de l'État. Genèse et développement d'une idée 1789–1905, Le Seuil.

LALOUETTE Jacqueline (2005b), Anticléricalisme et laïcité, w: Jean-Jacques Becker (red.), Histoire des gauches en France. Volume 2, La Découverte.

LATREILLE André (1946), L’Eglise catholique et la Révolution Française, Paris.

LESEGRETAIN Claire (2018), La vie matérielle des prêtres, „La Croix”, 12.02.2018.

ŁEPKOWSKI Tadeusz (1964), Mały słownik historii Polski, Warszawa.

LIOGIER Raphael (2008), France, fille aînée de l’Eglise?, „La pensée de midi”, vol. 24-25, nr 2-3.

LOI (1882) du 28 mars 1882 sur l'enseignement primaire obligatoire.

LOI (1905) du 9 décembre 1905 concernant la séparation des Eglises et de l’Etat.

LOI (2004) n° 2004-228 du 15 mars 2004 encadrant, en application du principe de laïcité, le port de signes ou de tenues manifestant une appartenance religieuse dans les écoles, collèges et lycées publics.

LOI (2016) n° 2016-1691 du 9 décembre 2016 relative à la transparence, à la lutte contre la corruption et à la modernisation de la vie économique.

LOI (2018) n° 2018-727 du 10 août 2018 pour un Etat au service d'une société de confiance.

MAUDUIT Anne-Marie, MAUDUIT Jean (1984), XII – Mobilisations et apaisement: le pape a parlé, w: Anne-Marie Mauduit, Jean Mauduit (red.), La France contre la France. La séparation de l'Église et de l'État: 1902–1906, Plon.

MAZEAU Guillaume (2009), Les politiques de la Terreur 1793–1794, „Annales historiques de la Révolution française”, vol. 358, nr 4.

MORNET Daniel (1933), Les origines intellectuelles de la Révolution française 1715–1787, Paris.

NOEL David (2022), Philippe Portier et Jean-Paul Willaime, La Religion dans la France contemporaine. Entre sécularisation et recomposition, „La Pensée”, vol. 412, nr 4.

OLSZEWSKI Michał (2022), Kościół jako ofiara? To zdanie jest jak splunięcie w twarz wszystkim ofiarom Kościoła katolickiego w Polsce, „Gazeta Wyborcza”, 07.01.2022.

ORZECZENIE TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 30 stycznia 1991 r. – K 11/90, BOTK.

PAMIĘTNIKI ks. Wincentego Chościak-Popiela Arcybiskupa Warszawskiego wydane przez ks J. Urbana (1915), Kraków.

PIETRZAK Michał (1999), Demokratyczne świeckie państwo prawne, Warszawa.

ROGOJSZ Łukasz (2013), Komisja Majątkowa. Nadal bezkarna, „Newsweek”, 25.03.2013.

SMELSER Neil (1975), Przyczynek do teorii modernizacji, w: W. Derczyński, A. Jasińska-Kania, J. Szacki (red.), Elementy teorii socjologicznych. Materiały do dziejów współczesnej socjologii zachodniej, Warszawa.

USTAWA (1991/459) z dnia 11 października 1991 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 1991, nr 107, poz. 459.

ZAPOLSKI-DOWNAR Jan (2021), Granice funkcjonowania religii w polskiej szkole na kanwie przestrzegania wolności sumienia, myśli oraz wyznania, w: M. Stanulewicz, E. Plewa, C. Linowski (red.), Państwo wobec religii. Teraźniejszość i przeszłość, Łódź.

Similar publications