The conceptualisation of the idea of lifelong learning in EU law: a historical-legal approach

2025, 2025, No. 4


Publication date

30.12.2025

Submission date

31.07.2025

Acceptance date

15.12.2025

Publishing model

open access

License type


Field

Social sciences

Discipline

political science and public administration, law, education

Language of publication

English, Polish

Downloads

BIN 245 KB

Article

Number of views:47

Number of downloads:4

Crossref citations:0

Altmetric score:0

View downloads map

Abstract

The article presents the analysis of the process of conceptualising the idea of lifelong learning in EU law from a historical-legal perspective, to demonstrate the evolution of the idea of learning throughout the life – from its roots in the right to education and in international legal instruments to its further development within the EU legal order. The research indicates how the concept, promoted by the United Nations, UNESCO and the Council of Europe, evolved in the documents of these organisations, and was subsequently transposed into EU law as an instrument of the European Union’s policy and as a mechanism for strengthening social cohesion, employability, and equal opportunities. The analysis encompasses soft law documents and EU legal acts from 1957 to 2007, as well as selected international legal instruments, reconstructing the dual (international and EU-level) model of the development of the concept lifelong learning. The author also identifies the socio-economic and structural factors accompanying the process of its anchoring within the EU legal system.

Keywords:

Bibliography

BŁASIAK Wojciech (2007), Polskie miasta wobec wyzwań Strategii Lizbońskiej, „Samorząd Terytorialny”, nr 5.

CIECHAŃSKI Jerzy (2005), Strategia Lizbońska na półmetku i na rozdrożu reorientacja na wzrost i zatrudnienie?, „Rynek Pracy”, nr 4.

COMMITTEE OF THE REGIONS (2002), Opinion of the Committee of the Regions on the "Communication from the Commission - Making a European area of lifelong learning a reality" (2002/C 278/08), OJ C 278, 14.11.2002.

COUNCIL (2002), Detailed work programme on the follow-up of the objectives of Education and training systems in Europe (2002/C 142/01), OJ C 142, 14.06.2002.

COUNCIL RESOLUTION (2002/C163/01) of 27 June 2002 on lifelong learning, OJ C 163, 09.07.2002.

CZEREPANIAK-WALCZAK Maria (2018), Kultura Szkoły jako środek i ośrodek poszanowania prawa do edukacji, w: Bogusława Dorota Gołębniak, Matylda Pachowicz (red.), Ku inkluzji społeczno-kulturowej w szkole. Od pedagogiki klasy do pedagogiki włączającej, Poznań.

DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2018/646 z dnia 18 kwietnia 2018 r. w sprawie wspólnych ram mających na celu świadczenie lepszej jakości usług w zakresie umiejętności i kwalifikacji (Europass), uchylająca decyzję nr 2241/2004/WE, Dz.U. UE L 112 z 02.05.2018.

DECYZJA 1720/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 15 listopada 2006 r. ustanawiająca program działań w zakresie uczenia się przez całe życie, Dz.U. UE L 327 z 24.11.2006.

DECYZJA RADY 94/819/WE z dnia 6 grudnia 1994 r. ustanawiająca program działań na rzecz wdrożenia polityki Wspólnoty Europejskiej w zakresie szkolenia zawodowego „Leonardo da Vinci”, Dz.U. UE L 340 z 29.12.1994.

DECYZJA RADY 95/819/WE z dnia 14 marca 1995 r. ustanawiająca wspólnotowy program „Socrates”, Dz.U. UE L 87 z 20.04.1995.

DZIEWULAK Dobromir (2013), Szkolnictwo wyższe w świetle raportów edukacyjnych, „Studia BAS”, nr 3 (35).

EKS (1991), Europejska Karta Społeczna, Dz. Urz. z 1999 r. nr 8, poz. 67 (z późn. zmianami).

EKES (2005), Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie „Skuteczniejsze wdrażanie Strategii Lizbońskiej” (2005/C 120/16), Dz.U. UE C 120 z 20.05.2005.

EUROPEAN COMMISSION (1995), White paper on education and training: Teaching and Learning – Towards The Learning Society, COM(95) 590 final, Brussels, 29.11.1995.

EUROPEAN COMMISSION (2000a), Report from the Commission: Final Report on the Implementation of the First Phase of the Community Action Programme Leonardo da Vinci (1995–1999), COM(2000) 863 final, Brussels, 22.12.2000.

EUROPEAN COMMISSION (2000b), Commission Staff Working Paper A Memorandum on Lifelong Learning, SEC(2000) 1832 final, Brussels, 30.10.2000.

EUROPEAN COMMISSION (2001a), Report from the Commission: The concrete future objectives of education systems, COM(2001)59 final, Brussels, 31.01.2001.

EUROPEAN COMMISSION (2001b), Communication from the Commission: Making a European Area of Lifelong Learning a Reality, COM(2001)678 final, Brussels, 21.11.2001.

MIĘDZYNARODOWY PAKT Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych (1966), otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r., Dz. Urz. z 1977 r. Nr 38, poz. 169.

OHCHR, OFFICE OF THE HIGH COMMISSIONER FOR HUMAN RIGHTS (1999), CESCR General Comment No. 13: The Right to Education (Art. 13), Adopted at the Twenty-first Session of the Committee on Economic, Social and Cultural Rights, on 8 December 1999 (Contained in Document E/C.12/1999/10).

OKOŃ-HORODYŃSKA Ewa (2003), Strategia Lizbońska – Założenia i szanse realizacji w Unii Europejskiej, „Nauka i Szkolnictwo Wyższe”, nr 2 (22).

ONZ (2015), Przekształcamy nasz świat: Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego nr A/RES/70/1, https://www.un.org.pl/agenda-2030-rezolucja (21.10.2015).

PDPC (1948), Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, Dz. Urz. z 1989 r. nr 29, poz. 155.

PIOTROWSKI Jan (2012), Strategia lizbońska – przyczyny niepowodzenia, „Unia Europejska.pl”, nr 1 (212).

RADA EUROPEJSKA (2000), Spotkanie Rady Europejskiej w Lizbonie 23-24 marca 2000 r., Wnioski Prezydencji, „Monitor Integracji Europejskiej”, https://oide.sejm.gov.pl/oide/images/files/dokumenty/konkluzje/lizbona200003.pdf (25.03.2020).

REDO Sławomir (2019), Priorytety Agendy na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030, w: Emil Pływaczewski, Sławomir Redo, Ewa M. Guzik-Makaruk, Katarzyna Laskowska, Wojciech Filipkowski, Ewa Glińska, Emilia Jurgielewicz-Delegacz, Magdalena Perkowska, Kryminologia: Stan i perspektywy rozwoju z uwzględnieniem założeń Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, Warszawa.

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2021/888 z dnia 20 maja 2021 r. ustanawiające program „Europejski Korpus Solidarności” oraz uchylające rozporządzenia (UE) 2018/1475 i (UE) nr 375/2014, Dz. Urz. L 202 z 08.06.2021.

SKRZYPEK Elżbieta (2011), Gospodarka oparta na wiedzy i jej wyznaczniki, „Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy”, zeszyt 23.

SYMONIDES Janusz (2008), Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (po 60 latach od jej przyjęcia), „Państwo i Prawo”, nr 12.

TANAŚ Violetta, WELSKOP Wojciech (red.) (2015), Lifelong learning, Łódź.

TOMASZEWSKA Monika (2019), Miejsce i znaczenie europejskiej karty społecznej w systemie prawa unii europejskiej, „Gdańskie Studia Prawnicze”, nr 2 (42).

TFUE, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – wersja skonsolidowana, Dz. Urz. C 115 z 09.05.2008.

TRAKTAT Z LIZBONY (2007) zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską podpisany w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r., Dz. U. C 306 z 17.12.2007.

TUE (1992), Traktat o Unii Europejskiej, Dz. U. C 191 z 29.07.1992.

TWE (1992), Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, Dz. U. C 191 z 29.07.1992.

UCHWAŁA (2007/179) Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 marca 2007 r. w 50. rocznicę podpisania Traktatów Rzymskich, M. P. z 2007 r. Nr 16, poz. 179.

UNESCO (1996), Learning: The Treasure Within, Report to UNESCO of the International Commission on Education for the Twenty-first Century (Highlights), UNESCO Publishing, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000109590 (20.05.2025).

UNESCO (1972), Learning to be. The world of education today and tomorrow, UNESCO Paris, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000001801 (20.05.2025).

ZALECENIE (2006/962/WE) Parlamentu i Rady UE z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie, Dz. Urz. L 394 z 30.12.2006.

Similar publications