Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Europejski – European Studies Quarterly

Asymetria grup interesu jako wyzwanie dla polityki równościowej w Unii Europejskiej

2026, Numer 2

DOI

10.31338/1641-2478pe.2.26.4

Data publikacji

24.08.2026

Data otrzymania

18.02.2026

Data akceptacji

31.07.2026

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 PL

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, stosunki międzynarodowe, nauki socjologiczne, nauki prawne, ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki o komunikacji społecznej i mediach

Język publikacji

polski

Liczba wyświetleń:4

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Artykuł przedstawia analizę asymetrii zasobów pomiędzy grupami interesu działającymi w obszarze polityki równościowej UE oraz wpływu asymetrii na intensywność uczestnictwa tych podmiotów w procesach decyzyjnych. W badaniu wykorzystano analizę instytucjonalno-prawną i historyczną oraz jakościową i ilościową analizę danych z Rejestru służącego przejrzystości. Wyniki badania wskazują, że asymetria zasobów zwiększa nierówności w reprezentacji interesów, przy czym samo zaplecze finansowe nie jest wystarczające by zapewnić efektywne uczestnictwo. Decydujące znaczenie ma profil organizacyjny i wyspecjalizowanie tematyczne. Wnioski wskazują na potrzebę wsparcia mniejszych, wyspecjalizowanych aktorów oraz zwiększenia przejrzystości kontaktów z instytucjami Unii Europejskiej.

Słowa kluczowe:

polityka równościowa,grupy interesu,lobbing,Unia Europejska,Strategia na rzecz równouprawnienia płci

Bibliografia

ACTIONAID (WWW), Rejestr służący przejrzystości, https://transparency-register.europa.eu/search-register-or-update/organisation-detail_pl?id=85103504511-82 (12.12.2025).

AHRENS Petra (2023), Chapter 27: Velvet triangles and more: alliances of supranational EU gender equality actors, in: Marian Sawer, Lee Banaszak, Jacqui True, Johanna Kantola (eds), Handbook of Feminist Governance, Elgar.

https://doi.org/10.4337/9781800374812.00036

ALBAREDA Adrià (2020), Prioritizing professionals? How the democratic and professionalized nature of interest groups shapes their degree of access to EU officials, “European Political Science Review”, vol. 12, issue 4.

https://doi.org/10.1017/S1755773920000247

ANTOINE Elise, ATIKCAN Ece Özlem, CHALMERS Adam William (2024), Politicisation, business lobbying, and the design of preferential trade agreements, “Journal of European Public Policy”, vol. 31, no. 1.

https://doi.org/10.1080/13501763.2023.2218413

ASTRA NETWORK (2025), ASTRA Network Contribution to the Public Consultation on the EU Gender Equality Strategy 2026–2030, https://astra.org.pl/astra-network-contribution-to-the-public-consultation-on-the-eu-gender-equality-strategy-2026-2030/ (10.08.2025).

BERNHAGEN Patrick, KOLLMAN Kelly, PATSIURKO Natalka (2022), Beyond lobbying: the political determinants of adopting corporate social responsibility frameworks in the European Union and the USA, “Interest Groups & Advocacy”, vol. 11.

https://doi.org/10.1057/s41309-022-00155-2

BINDERKRANTZ Anne Skorkjær, CHRISTIANSEN Peter Munk, PEDERSEN Helene Helboe (2015), Interest Group Access to the Bureaucracy, Parliament, and the Media, “Governance”, vol. 28, issue 1,

https://doi.org/10.1111/gove.12089

BUNEA Adriana (2015), Evaluating Pluralism: Interest Groups’ Policy Demands and Lobbying Success in the European Commission’s Open Consultations. A Case Study in Environmental Policy, in: Paul A. Shotton, Paul G. Nixon (eds), Interest Groups the European Union: Changing Minds, Changing Times, London.

https://doi.org/10.4324/9781003075097-5

CEFIC – European Chemical Industry Council (WWW), https://www.lobbyfacts.eu/datacard/european-chemical-industry-council?rid=64879142323-90 (11.11.2025).

COEN David, KATSAITIS Alexander (2013), Chameleon pluralism in the EU: an empirical study of the European Commission interest group density and diversity across policy domains, “Journal of European Public Policy”, vol. 20, no. 8.

https://doi.org/10.1080/13501763.2013.781785

COEN David, KATSAITIS Alexander, VANNONI Matia (2021), Business Lobbying in the European Union Get access Arrow, Oxford University Press.

https://doi.org/10.1093/oso/9780199589753.001.0001

COEN David, KATSAITIS Alexander, VANNONI Matia (2025), Gender representation and lobbying in the European Union, “Research & Politics”, vol. 12, issue 2.

https://doi.org/10.1177/20531680251329005

DE BRUYCKER Iskander, Colli Francesca (2023), Affluence, congruence, and lobbying success in EU climate policy, „Journal of Public Policy”, vol. 43(3).

https://doi.org/10.1017/S0143814X23000120

DEBUSSCHER Petra (2015), Gender Equality Policies in the European Union: Economic Integration and Feminist Transnational Advocacy, „AG – About Gender International Journal of Gender Studies”, vol. 4, no. 8.

https://doi.org/10.15167/2279-5057/AG.2015.4.8.174

DÜR Andreas, MATEO Gemma (2012), Who Lobbies the European Union? National Interest Groups in a Multilevel Polity, “Journal of European Public Policy”, vol. 19, issue 7.

https://doi.org/10.1080/13501763.2012.672103

DYREKTYWA RADY 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią (dziesiąta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG), Dz.U. UE L 348 z 28.11.1992

DYREKTYWA RADY 97/81/WE z dnia 15 grudnia 1997 r. dotycząca Porozumienia ramowego dotyczącego pracy w niepełnym wymiarze godzin zawartego przez Europejską Unię Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców /UNICE/, Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych /CEEP/ oraz Europejską Konfederację Związków Zawodowych /ETUC/, Dz.U. UE L 14 z 20.1.1998.

DYREKTYWA RADY 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne, Dz.U. UE L 180 z 19.07.2000.

DYREKTYWA RADY 2010/18/UE z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP i ETUC oraz uchylająca dyrektywę 96/34/WE, Dz.U. UE L 68 z 18.03.2010.

DYREKTYWA 2019/1158 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylająca dyrektywę Rady 2010/18/UE, Dz.U. UE L 188 z 12.07.2019.

DYREKTYWA 2024/1385 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, Dz.U. UE L, 2024/1385, 24.05.2024.

EQUINET (WWWa), European Network of Equality Bodies, https://equineteurope.org/ (22.08.2025).

EQUINET (WWWb), Equinet at a glance, https://equineteurope.org/equinet-at-a-glance/ (25.08.2025).

EQUINET (WWWc) European Directory of Equality Bodies, https://equineteurope.org/european-directory-of-equality-bodies/ (25.08.2025).

EUROPEAN PARLIAMENT (WWW), Lobby groups and transparency, https://www.europarl.europa.eu/at-your-service/en/transparency/lobby-groups (11.11.2025).

EUROPEAN WOMEN'S LOBBY (WWWa), https://womenlobby.org/ (02.02.2025).

EUROPEAN WOMEN'S LOBBY (WWWb), Rejestr służący przejrzystości, https://transparency-register.europa.eu/search-register-or-update/organisation-detail_pl?id=85686156700-13 (20.12.2025).

FAGAN Colette, RUBERY Jill (2018), Advancing Gender Equality through European Employment Policy: The Impact of the UK’s EU Membership and the Risks of Brexit, “Social Policy and Society”, vol.17(2),

https://doi.org/10.1017/S1474746417000458

FLEISHMAN-HILLARD (WWW), https://www.lobbyfacts.eu/datacard/fleishman-hillard?rid=5604-7191389-84 (11.11.2025).

FLOTHE Linda (2019), The costs of interest representation – a resource perspective on informational lobbying, “European Political Science Review”, vol. 11(2).

https://doi.org/10.1017/S1755773919000055

GORWA Robert, LECHOWSKI Grzegorz, SCHNEIß Daniel (2024), Platform lobbying: Policy influence strategies and the EU's Digital Services Act, “Internet Policy Review”, vol. 13, issue 2.

https://doi.org/10.14763/2024.2.1782

GREENWOOD Justin (2005), Reprezentacja interesów w Unii Europejskiej, Łódź.

HANEGRAAFF Marcel, POLETTI Arlo, VAN OMMEREN Emile (2024), Firms and Trade Policy Lobbying in the European Union, “JCMS: Journal of Common Market Studies”, vol. 62, issue 3.

https://doi.org/10.1111/jcms.13520

ION Oana-Andreea, IROD Gabriela-Roxana, PIRVULESCU Cristian (2025), Normative Power and Europeanization: The EU’s Global Agenda for Gender Equality, “Societies”, vol. 15(8),

https://doi.org/10.3390/soc15080208

JACQUOT Sophie (2023), Chapter 25: EU gender equality policy and the progressive dismantling of feminist governance?, in: Marian Sawer, Lee Banaszak, Jacqui True, Johanna Kantola (eds), Handbook of Feminist Governance, Elgar.

https://doi.org/10.4337/9781800374812.00034

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ (2007), Dz.U. UE C 303 z 14.12.2007.

KAZANOĞLU Nazli (2024), The Politics of EU Gender Equality Policies: Prospects for Changing Gender Equality Paradigm at the EU, “Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi”, vol. 23.

https://doi.org/10.32450/aacd.1439857

KLÜVER Heike, BRAUN Caelesta, BEYERS Jan (2015), Legislative lobbying in context: towards a conceptual framework of interest group lobbying in the European Union, “Journal of European Public Policy”, vol. 22, no. 4.

https://doi.org/10.1080/13501763.2015.1008792

KOMISJA EUROPEJSKA (2017), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Ustanowienie Europejskiego filaru praw socjalnych, COM(2017) 250 final, Bruksela, 26.04.2017.

KOMISJA EUROPEJSKA (2020), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Unia równości: strategia na rzecz równouprawnienia płci na lata 2020–2025, COM(2020) 152 final, Bruksela, 5.03.2020.

KOMISJA EUROPEJSKA (2021), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Unia równości: Strategia na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami na lata 2021–2030, COM(2021) 101 final, Bruksela, 3.03.2021.

KOMISJA EUROPEJSKA (2022), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie europejskiej strategii w dziedzinie opieki, COM(2022) 440 final, Bruksela, 7.09.2022.

LATVIJAS Sieviesu nevalstisko organizaciju sadarbibas tikls (WWW), Rejestr służący przejrzystości, https://transparency-register.europa.eu/search-register-or-update/search-details_pl?id=495746250848-67 (10.02.2025)

LOMBARDO Emanuela, FOREST Maxime (2015), The Europeanization of gender equality policies: Adiscursive–sociological approach, “Comparative European Politics”, vol. 13(2).

https://doi.org/10.1057/cep.2013.18

MICHALCZUK-WLIZŁO Marta (2022), Choice of Language in Discussions on Law. Pregnancy Termination in the Legislative Process of the Polish Sejm of the Eighth Term,”Białystok Legal Studies. Białostockie Studia Prawnicze”, vol. 27, no. 4.

https://doi.org/10.15290/bsp.2022.27.04.10

OECD (2024), Exploring New Frontiers of Citizen Participation in the Policy Cycle, Discussion Paper, 2024 OECD Global Forum on Building Trust and Reinforcing Democracy, Milan, Italy, 21-22 October 2024, https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/about/programmes/reinforcing-democracy-initiative/Exploring-New-Frontiers-of-Citizen-Participation-Discussion-Paper.pdf (30.10.2024).

ORDEM DOS SOLICITADORES e dos Agentes de Execução (WWW), https://www.lobbyfacts.eu/datacard/ordem-dos-solicitadores-e-dos-agentes-de-execu%C3%A7%C3%A3o?rid=71398235851-66 (11.11.2025).

PARLAMENT EUROPEJSKI (2025a), Noty tematyczne o Unii Europejskiej: Równouprawnienie kobiet i mężczyzn, https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/59/equality-between-men-and-women (30.11.2025).

PARLAMENT EUROPEJSKI (2025b), Noty tematyczne o Unii Europejskiej: Źródła i zakres prawa Unii Europejskiej, https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/6/zrodla-i-zakres-prawa-unii-europejskiej (31.12.2025).

PARLAMENT EUROPEJSKI (WWW), O Parlamencie: Traktat o Unii Europejskiej (TUE) – traktat z Maastricht, https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/pl/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/maa-stricht-treaty (11.04.2025).

PETRUCCI Alice (2021), The role of interest groups in the EU Multi-Level Governance system: the case study of the European Green Deal, PhD Thesis, LUISS, https://tesi.luiss.it/31488/1/640902_PETRUCCI_ALICE.pdf (11.11.2021).

POLLACK Mark A., HAFNER-BURTON Emilie (2000), Mainstreaming Gender in the European Union, “Journal of European Public Policy”, vol. 7, issue 3.

https://doi.org/10.1080/13501760050086116

RABA-SCHULZE Aleksandra (2022), Polityka równościowa Unii Europejskiej. Implikacje dla bezpieczeństwa i praw kobiet, „Rocznik Integracji Europejskiej”, nr 16(2022).

https://doi.org/10.14746/rie.2022.16.20

RASMUSSEN Anne, REHER Stefanie (2023), (Inequality in) Interest Group Involvement and the Legitimacy of Policy Making, “British Journal of Political Science”, vol. 53, issue 1.

https://doi.org/10.1017/S0007123422000242

REJESTR SŁUŻĄCY PRZEJRZYSTOŚCI (WWW), https://transparency-register.europa.eu/searchregister-or-update_pl (03.01.2025).

RUOHONEN Jukka (2019), David and Goliath: Privacy Lobbying in the European Union,

https://doi.org/10.48550/arXiv.1906.01883

SHORTALL Sally, MARANGUDAKIS Vangelis (2024), Power and culture: Understanding EU policies on agriculture and gender equality, “Sociologia Ruralis”, vol. 64, issue 2.

https://doi.org/10.1111/soru.12475

SŁAWIK Anna (2009), Lobbing w strategiach przedsiębiorstw. Pięć ciekawych analiz przypadków, Kraków.

STRATIAGAKI Maria (2005), Gender Mainstreaming vs Positive Action: An Ongoing Conflict in EU Gender Equality Policy, “European Journal of Women’s Studies”, vol. 12, issue 2.

https://doi.org/10.1177/1350506805051236

TARRANT Andy, COWEN Tim (2022), Big Tech Lobbying in the EU, “The Political Quarterly”, vol. 93, issue 2.

https://doi.org/10.1111/1467-923X.13127

THE EUROPEAN REGION of the International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association (WWW), Rejestr służący przejrzystości, https://transparency-register.europa.eu/search-register-or-update/search-details_pl?id=11977456675-84 (20.11.2025).

TRAKTAT (1957) ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, 25.03.1957

TRAKTAT Z AMSTERDAMU (1997), Dz.U. UE C 340 z 10.11.1997.

TUE, Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana), Dz.U. UE C 202 z 07.06.2016.

WOMEN AGAINST VIOLENCE Europe Network (WWW), Rejestr służący przejrzystości, https://transparency-register.europa.eu/search-register-or-update/organisation-detail_pl?id=820880834847-22 (15.02.2025).

WOMEN ENGAGE for a Common Future (WWW), Rejestr służący przejrzystości https://transparency-register.europa.eu/search-register-or-update/search-details_pl?id=168989714324-36 (10.02.2025).

WOMEN ENVIRONMENTAL PROGRAMME (WWW), Rejestr służący przejrzystości, https://transparency-register.europa.eu/search-register-or-update/search-details_pl?id=700162392175-74 (10.02.2025).

WOMEN'S AID (WWW), Rejestr służący przejrzystości, https://transparency-register.europa.eu/search-register-or-update/organisation-detail_pl?id=519362449349-77 (15.02.2025)

WYROK TRYBUNAŁU (2007) z dnia 11 października 2007 r., Nadine Paquay Przeciwko Société d’architectes Hoet + Minne SPRL w sprawie C-460/06.

WYROK TRYBUNAŁU (2011) z dnia 1 marca 2011 r., Belge des Consommateurs Test-Achats ASBL, Yann van Vugt, Charles Basselier przeciwko Conseil des ministres w sprawie C-236/09.

WYROK TRYBUNAŁU (2013) z dnia 12 września 2013 r., Niederösterreichische Landes-Landwirtschaftskammer przeciwko Anneliese Kuso w sprawie C-614/11.

ZEEGERS Nicolle (2016), Civil Society Organizations’ Participation in the EU and Its Challenges for Democratic Representation, „Politics and Governance”, vol. 4, no. 4,

https://doi.org/10.17645/pag.v4i4.782

Podobne publikacje