Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Europejski – European Studies Quarterly

Stanowisko Unii Europejskiej wobec migracji klimatycznych w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu – studium przypadku Porozumienia z Samoa

2026, Numer 2

Maria Gmurczyk

0009-0003-5797-4949

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (Kraków, Polska)

Hanna Korzonek

0009-0000-1485-9842

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (Kraków, Polska)

Jakub Mądry

0009-0009-3041-6887

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (Kraków, Polska)

DOI

10.31338/1641-2478pe.2.26.6

Data publikacji

24.08.2026

Data otrzymania

02.12.2026

Data akceptacji

29.06.2026

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 PL

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, stosunki międzynarodowe, nauki socjologiczne, nauki prawne, ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki o komunikacji społecznej i mediach

Język publikacji

polski

Liczba wyświetleń:4

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Postępujące zmiany klimatu intensyfikują zjawisko migracji klimatycznych, przy jednoczesnym braku odpowiednich ram ochrony migrantów środowiskowych w prawie międzynarodowym i unijnym. W niniejszym artykule przeanalizowano wpływ Europejskiego Zielonego Ładu (EZŁ) na kształtowanie regulacji dot. migracji klimatycznych w UE oraz wymiar zewnętrzny tych działań, ukazany na przykładzie Porozumienia z Samoa. Wyniki badania wskazują na marginalizację kwestii migracji środowiskowych w EZŁ oraz na strukturalne utrudnienia wynikające z rozbieżnych interesów państw członkowskich. Zastosowanie teorii sekurytyzacji i deeuropeizacji oraz metod analizy treści dokumentów źródłowych i analizy instytucjonalno-prawnej posłużyło weryfikacji hipotezy, iż działania UE na rzecz klimatu nie uwzględniają wyzwań związanych z migracjami klimatycznymi. Studium przypadku Porozumienia z Samoa ukazuje jednak potencjał umów handlowych dla włączania tych zagadnień do agendy politycznej.

Słowa kluczowe:

Europejski Zielony Ład,sekurytyzacja,deeuropeizacja,Porozumienie z Samoa,migracje klimatyczne

Bibliografia

APAP Joanna, HARJU Sami James (2023), The concept of ‘climate refugee’. Towards a possible definition, Briefing, EPRS, European Parliament, https://ent.news/2024/7/2328.pdf (30.10.2023).

BEHRMAN Simon, KENT Avidan (2022), Climate Refugees Global, Local and Critical Approaches, Cambridge.

BITTLE Jake (2023), The Great Displacement: Climate Change and the Next American Migration, New York.

BUZAN Barry, WÆVER Ole, DE WILDE Jaap (1998), Security: A New Framework for Analysis, Boulder –London.

CIOT Melania-Gabriela (2023), The impact of the Russian-Ukrainian conflict on Green Deal implementation in central-southeastern Member States of the European Union, “Regional Science Policy & Practice”, vol. 15, issue 1.

https://doi.org/10.1111/rsp3.12591

CLEMENT Viviane et al. (2021), Groundswell. Part II: Acting on Internal Climate Migration, vol. 1, World Bank Group, Washington, D.C., http://documents.worldbank.org/curated/en/837771631204427139 (09.09.2021).

DOMARADZKI Spasimir (2019), Wymiary deeuropeizacji, „Athenaeum”, vol. 61(1)/2019.

https://doi.org/10.15804/athena.2019.61.09

EUROPEAN COMMISSION (2013), Commission Staff Working Document: Climate change, environmental degradation, and migration, Accompanying the document: Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions: An EU Strategy on adaptation to climate change, SWD(2013) 138 final, Brussels, 16.04.2013.

EUROPEAN COMMISSION (2022), Commission staff working document: Addressing displacement and migration related to disasters, climate change and environmental degradation, July 2022, Publications Office of the European Union, Luxembourg.

https://doi.org/10.2795/302703

EUROPEAN MIGRATION NETWORK (2023), Displacement and migration related to disasters, climate change and environmental degradation, EMN Inform, https://home-affairs.ec.europa.eu/system/files/2023-05/EMN_Inform_climate_related_migration_final_May2023_090523.pdf (31.05.2023).

GOULARD Sylvie, KERARON Aure (2024), Green Deal in a Time of ’Green Bashing’. Assessing the Implementation of the Commission’s European Green Deal – Achievements, Setbacks, and Future Prospects, “IEP@BU Policy Brief”, no. 26.

IOM, INTERNATIONAL ORGANIZATION FOR MIGRATION (2018), Key Migration Terms, https://www.iom.int/key-migration-terms (12.12.2018).

IOM, INTERNATIONAL ORGANIZATION FOR MIGRATION (2019), Climate Change and Migration in Vulnerable Countries, Geneva, https://publications.iom.int/system/files/pdf/climate_change_and_migration_in_vulnerable_countries.pdf (30.12.2019).

JANCZYK Rafał (2024), Układ z Samoa a układ z Kotonu – analiza porównawcza, „Kwartalnik Prawa Międzynarodowego”, nr 1(1).

KOÇI Joana (2025), Role of the European Union in addressing climate change mitigation and protecting immigrants’ rights, “Social & Legal Studies”, vol. 8, no. 2.

KOMISJA EUROPEJSKA (2019), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Europejski Zielony Ład, COM(2019) 640 final, Bruksela, 11.12.2019.

KOMISJA EUROPEJSKA (2020), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Strategia „od pola do stołu” na rzecz sprawiedliwego, zdrowego i przyjaznego dla środowiska systemu żywnościowego, COM(2020) 381 final, Bruksela, 20.05.2020.

KRALER Albert, CERNEI Tatiana, NOACK Marion (2011), "Climate refugees” – Legal and policy responses to environmentally induced migration, European Parliament, Brussels.

KRYWULT-ALBAŃSKA Małgorzata (2025), Migracje pod wpływem zmian klimatu w kontekście nierówności społecznych, „Studia Humanistyczne AGH”, t. 24, nr 1.

https://doi.org/10.7494/human.2025.24.1.6975

KUSTOVA Irina et al. (2024), Green and enviable. How to deliver net zero and a more competitive EU, May 2024, Brussels, https://cdn.ceps.eu/wp-content/uploads/2024/06/InDepthAnalysis-2024-10_Green-and-enviable-1.pdf (31.05.2024).

LADRECH Robert (1994), Europeanization of Domestic Politics and Institutions: The Case of France, “Journal of Common Markets Studies”, vol. 32, no. 1.

https://doi.org/10.1111/j.1468-5965.1994.tb00485.x

LANGAN Mark, PRICE Sophia (2025), Introduction: A new Phase in Africa-EU Cooperation?, in: Sophia Price, Mark Langan (eds), Africa, the EU and the Samoa Agreement: Exploring African Agency Amid the ‘New Scramble’, Routledge, London.

https://doi.org/10.4324/9781003503330-1

LINDBERG Leon N., SCHEINGOLD Stuart A. (1970), Europe’s Would-be Polity, Prentice Hall.

LISZKOWSKA Dominika (2024), Securitisation of migration in the European Union during the EU–Belarus border crisis (2021–2022), „Politeja”, vol. 21, no. 1(88/3).

https://doi.org/10.12797/Politeja.21.2024.88.3.03

LUKE Stephanie (2024), Shades of green: the 2024 European Parliament elections and the EU’s Green Deal, blog “UK in a changing Europe”, https://ukandeu.ac.uk/shades-of-green-the-2024-european-parliament-elections-and-the-eus-green-deal/ (18.03.2024).

McALLISTER Sean (2024), There could be 1.2 billion climate refugees by 2050. Here’s what you need to know, “Zurich Magazine”, https://www.zurich.com/media/magazine/2022/there-could-be-1-2-billion-climate-refugees-by-2050-here-s-what-you-need-to-know (23.10.2024).

NITSZKE Agnieszka (2024), The European Union’s involvement in global migration management: Possibilities and limitations, “Global Policy”, vol. 15(Suppl. 8).

https://doi.org/10.1111/1758-5899.13419

OACPS (WWW), About us, Organisation of African, Caribbean and Pacific States, https://www.oacps.org/about-us (9.11.2023).

PARLAMENT EUROPEJSKI (2020), Zmiana klimatu i migracja. Wyzwania prawne i polityczne oraz reakcje na migrację ekologiczną, Badanie dla komisji LIBE, Wrzesień 2020, GOULARD Sylvie, KERARON Aure (2024), Green Deal in a Time of ’Green Bashing’. Assessing the Implementation of the Commission’s European Green Deal – Achievements, Setbacks, and Future Prospects, “IEP@BU Policy Brief”, no. 26.

IOM, INTERNATIONAL ORGANIZATION FOR MIGRATION (2018), Key Migration Terms, https://www.iom.int/key-migration-terms (12.12.2018).

IOM, INTERNATIONAL ORGANIZATION FOR MIGRATION (2019), Climate Change and Migration in Vulnerable Countries, Geneva, https://publications.iom.int/system/files/pdf/climate_change_and_migration_in_vulnerable_countries.pdf (30.12.2019).

JANCZYK Rafał (2024), Układ z Samoa a układ z Kotonu – analiza porównawcza, „Kwartalnik Prawa Międzynarodowego”, nr 1(1).

KOÇI Joana (2025), Role of the European Union in addressing climate change mitigation and protecting immigrants’ rights, “Social & Legal Studies”, vol. 8, no. 2.

KOMISJA EUROPEJSKA (2019), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Europejski Zielony Ład, COM(2019) 640 final, Bruksela, 11.12.2019.

KOMISJA EUROPEJSKA (2020), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Strategia „od pola do stołu” na rzecz sprawiedliwego, zdrowego i przyjaznego dla środowiska systemu żywnościowego, COM(2020) 381 final, Bruksela, 20.05.2020.

KRALER Albert, CERNEI Tatiana, NOACK Marion (2011), "Climate refugees” – Legal and policy responses to environmentally induced migration, European Parliament, Brussels.

KRYWULT-ALBAŃSKA Małgorzata (2025), Migracje pod wpływem zmian klimatu w kontekście nierówności społecznych, „Studia Humanistyczne AGH”, t. 24, nr 1.

https://doi.org/10.7494/human.2025.24.1.6975

KUSTOVA Irina et al. (2024), Green and enviable. How to deliver net zero and a more competitive EU, May 2024, Brussels, https://cdn.ceps.eu/wp-content/uploads/2024/06/InDepthAnalysis-2024-10_Green-and-enviable-1.pdf (31.05.2024).

LADRECH Robert (1994), Europeanization of Domestic Politics and Institutions: The Case of France, “Journal of Common Markets Studies”, vol. 32, no. 1.

https://doi.org/10.1111/j.1468-5965.1994.tb00485.x

LANGAN Mark, PRICE Sophia (2025), Introduction: A new Phase in Africa-EU Cooperation?, in: Sophia Price, Mark Langan (eds), Africa, the EU and the Samoa Agreement: Exploring African Agency Amid the ‘New Scramble’, Routledge, London.

https://doi.org/10.4324/9781003503330-1

LINDBERG Leon N., SCHEINGOLD Stuart A. (1970), Europe’s Would-be Polity, Prentice Hall.

LISZKOWSKA Dominika (2024), Securitisation of migration in the European Union during the EU–Belarus border crisis (2021–2022), „Politeja”, vol. 21, no. 1(88/3).

https://doi.org/10.12797/Politeja.21.2024.88.3.03

LUKE Stephanie (2024), Shades of green: the 2024 European Parliament elections and the EU’s Green Deal, blog “UK in a changing Europe”, https://ukandeu.ac.uk/shades-of-green-the-2024-european-parliament-elections-and-the-eus-green-deal/ (18.03.2024).

McALLISTER Sean (2024), There could be 1.2 billion climate refugees by 2050. Here’s what you need to know, “Zurich Magazine”, https://www.zurich.com/media/magazine/2022/there-could-be-1-2-billion-climate-refugees-by-2050-here-s-what-you-need-to-know (23.10.2024).

NITSZKE Agnieszka (2024), The European Union’s involvement in global migration management: Possibilities and limitations, “Global Policy”, vol. 15(Suppl. 8).

https://doi.org/10.1111/1758-5899.13419

OACPS (WWW), About us, Organisation of African, Caribbean and Pacific States, https://www.oacps.org/about-us (9.11.2023).

PARLAMENT EUROPEJSKI (2020), Zmiana klimatu i migracja. Wyzwania prawne i polityczne oraz reakcje na migrację ekologiczną, Badanie dla komisji LIBE, Wrzesień 2020, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2020/655591/IPOL_STU(2020)655591(SUM01)_PL.pdf (30.09.2020).

RADA EUROPEJSKA I RADA (UE) (2026), Gotowi na 55, https://www.consilium.europa.eu/pl/policies/fit-for-55/ (12.06.2026).

ROSIGNOLI Francesca (2022), Environmental Justice for Climate Refugees, Routledge, London.

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmiany rozporządzeń (WE) nr 401/2009 i (UE) 2018/1999 (Europejskie prawo o klimacie), PE/27/2021/REV/1, Dz.U. UE L 243 z 9.07.2021.

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2024/1347 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako osób korzystających z ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony, zmieniające dyrektywę Rady 2003/109/WE oraz uchylające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE, PE/70/2023/REV/1, DZ.U. UE L, 2024/1347, 22.05.2024.

RUSZKOWSKI Janusz (2019), Europeizacja. Analiza oddziaływania Unii Europejskiej, Warszawa.

SCHEWEL Kerilyn (2023), Who Counts as a Climate Migrant?, Migration Policy Institute (MPI), https://www.migrationpolicy.org/article/who-is-a-climate-migrant (20.07.2023).

SCHRAVEN Benjamin (2023), Inclusion of Migration and Migrants in Climate-resilient Development Pathways in the Context of the European Green Deal, International Organization for Migration (IOM), Geneva.

TKACHUK Olesia (2024), Europejski Zielony Ład, czyli jak Unia Europejska zamierza uczynić z Europy pierwszy neutralny kontynent dla klimatu?, „Politeja”, vol. 21, no. 1(88/1).

https://doi.org/10.12797/Politeja.20.2024.88.1.19

TVP INFO (2025), Debata prezydencka TVP, https://www.youtube.com/watch?v=bvlzQvdgqLU (12.05.2025).

TURNER Joe, BAILEY Dan (2022), ‘Ecobordering’: casting immigration as environmental protection, “Environmental Politics”, vol. 31, no. 1.

https://doi.org/10.1080/09644016.2021.1916197

UMOWA (2023) o partnerstwie między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a członkami Organizacji Państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z drugiej strony, Dz. U. UE L2862/2023, 28.12.2023.

USA FOR UNHCR (2026), How climate change impacts refugees and displaced communities, https://www.unrefugees.org/news/how-climate-change-impacts-refugees-and-displaced-communities/#Shouldweusetheterm“climaterefugees” (22.04.2026).

VINCE Gaia (2022), The century of climate migration: why we need to plan for the great upheaval, “The Guardian”, https://www.theguardian.com/news/2022/aug/18/century-climate-crisis-migration-why-we-need-plan-great-upheaval (18.08.2022).

WÆVER Ole (1995), Securitization and Desecuratizaion, in: R. D. Lipschutz (ed.), On security, New York.

WODAK Ruth (2018), “Strangers in Europe”. A Discourse-Historical Approach to the Legitimation of Immigration Control 2015/16, in: Sumin Zhao et al. (eds), Advancing Multimodal and Critical Discourse Studies. Interdisciplinary Research Inspired by Theo Van Leeuwen’s Social Semiotics, New York.

WMO/UNEP (1992), Climate Change: The IPC 1990 and 1992 Assessments, June 1992, World Meteorological Organization, United Nations Environment Programme, Geneva, https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/05/ipcc_90_92_assessments_far_full_report.pdf (10.08.2025).

Podobne publikacje