Przegląd Europejski - European Studies Quarterly

Odporność na kryzys eksportu usług biznesowych opartych na wiedzy

2026, 2026, Numer 1

Joanna Wyszkowska-Kuna

0000-0002-0750-1719

University of Lodz (Lodz, Poland)

DOI

10.31338/1641-2478pe.1.26.4

Data publikacji

28.04.2026

Data otrzymania

13.11.2025

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

ekonomia i finanse, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne, nauki socjologiczne, stosunki międzynarodowe

Język publikacji

Angielski

Pliki do pobrania

PDF 861 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:0

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Celem artykułu jest zbadanie odporności na kryzys, rozumianej jako robustness, resilience lub vulnerabitlity, eksportu usług biznesowych opartych na wiedzy (ang. knowledge-intensive business services, KIBS). W badaniu weryfikowana jest hipoteza, że eksport KIBS należy uznać raczej za crisis-robust niż crisis-resilient. Badanie obejmuje lata 2004–2023, podzielone na dwa okresy kryzysowe (globalny kryzys finansowy i pandemia COVID-19), trzy okresy pozakryzysowe oraz dwa lata odbudowy po kryzysie. Przedmiotem badania jest porównanie zmian w eksporcie w różnych sektorach KIBS w wyróżnionych okresach, w porównaniu z pozostałymi usługami. Badanie oparte jest na danych Eurostatu i odnosi się do Polski w porównaniu ze średnimi dla UE-27. Praca wnosi wkład w dotychczasowe badania poprzez: (1) pokazanie, że w badaniach dotyczących odporności handlu usługami na kryzys wskazane jest podejście sektorowe; (2) przedstawienie wpływu różnych sposobów dostarczania usług na zagraniczne rynki na odporność eksportu w różnych obszarach handlu usługami; (3) zbadanie odporności na kryzys eksportu KIBS w świetle różnic między dwoma ostatnimi globalnymi kryzysami; (4) zidentyfikowanie obszarów w eksporcie KIBS, które można określić jako robust, resilient lub vulnerable względem kryzysów objętych badaniem, w porównaniu z eksportem w pozostałych usługach. Wyniki badania empirycznego pokazują, że KIBS stale zwiększały swój udział w eksporcie usług zarówno w okresach kryzysowych, jak i pozakryzysowych. Trend wzrostowy był silniejszy w Polsce niż średnio w UE-27. W rezultacie istotna różnica między udziałami KIBS w polskim i unijnym eksporcie prawie zniknęła w analizowanym okresie. Eksport KIBS można uznać za crisis robust; w Polsce – tylko w okresie pandemii. Z drugiej strony, polski eksport KIBS znacząco poprawił swoją odporność na kryzys rozumianą jako crisis robustness w roku 2020 w porównaniu z 2009, co nie miało miejsca średnio w UE-27. Crisis robustness jest widoczna głównie w przypadku eksportu tych KIBS, które zostały zidentyfikowane jako “kluczowe usługi eksportowe” w polskim eksporcie, a mianowicie: usługi rachunkowe, księgowe, audytorskie i doradztwa podatkowego; usługi w zakresie doradztwa biznesowego, doradztwa w zakresie zarządzania i public relations oraz usługi komputerowe (podczas obydwu kryzysów); jak również usługi prawne; B&R i inżynieryjne (podczas pandemii). Eksport większości pozostałych usług okazał się raczej crisis resilient niż crisis robust, szczególnie w okresie kryzysu pandemii COVID-19.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

ANTONELLI Cristiano (1998), Localized Technological Change, New Information Technology and the Knowledge-Based Economy: The European Evidence, “Journal of Evolutionary Economics”, vol. 8, no. 2.

ARIU Andrea (2016), Crisis-proof services: Why trade in services did not suffer during the 2008-2009 collapse, “Journal of International Economics”, vol. 98. DOI: 10.1016/j.jinteco.2015.09.002

BAKER Paul (2007), The Impact of Business-Services use on Client Industries: Evidence from Input–Output data, in: L. Rubalcaba, H. Kox (eds.), Business Services in European Economic Growth, New York, Palgrave MacMillan, pp. 97 – 115.

BALDWIN Richard, FREEMAN Rebecca, THEODORAKOPOULOS Angelos (2024), Deconstructing Deglobalization: The Future of Trade is in Intermediate Services, “Asian Economic Policy Review”, vol. 19, issue 1, pp. 8–37.

BALDWIN Richard, VENABLES Anthony J. (2013), Spiders and snakes: Offshoring and agglomeration in the global economy, “Journal of International Economics”, vol. 90, no. 2. DOI: 10.1016/j.jinteco.2013.02.005

BORCHERT Ingo, MATTOO Aaditya (2010), The crisis resilience of services trade, “The Service Industries Journal”, vol. 30, issue 13. DOI: 10.1080/02642060903289944

BTANDON-JONES Emma, SQUIRE Brian, AUTRY Chad W., PETERSEN Kenneth J. (2014), A Contingent Resource-Based Perspective of Supply Chain Resilience and Robustness, “Journal of Supply Chain Management”, vol. 50, issue 3. DOI: 10.1111/jscm.12050

CASTELLACCI Fulvio (2010), Structural Change and the Growth of Industrial Sectors: Empirical Test of a GPT Model, “Review of Income and Wealth”, vol. 56, no. 3. DOI: 10.1111/j.1475-4991.2010.00380.x

CERNAT Lucian (2024a), The ‘hidden giant’: How official statistics underestimate the true scale of global services trade, CEPR, https://cepr.org/voxeu/columns/hidden-giant-how-official-statisticsunderestimate-true-scale-global-services-trade (10.10.2024).

CERNAT Lucian (2024b), What Mode of Supply Will Matter the Most for the Future of Services Trade?, “ECIPE Policy Brief”, no. 16, https://ecipe.org/wp-content/uploads/2024/09/ECI_24_Policy-Brief_16-2024_LY04.pdf (30.09.2024).

CERNAT Lucian, KUTLINA-DIMITROVA Zornitsa (2014), Thinking in a box: A “mode 5” approach to services trade, “Journal of World Trade”, vol. 48, issue 6. DOI: 10.54648/trad2014039

DAVIES Ronald B., MARKUSEN James R. (2021), What do multinationals do? The structure of multinational firms’ international activities, “The World Economy”, vol. 44, issue 12. DOI: 10.1111/twec.13199

Di CAGNO Daniela, MELICIANI Valentina (2005), Do inter-sectoral flows of services matter for productivity growth? an input/output analysis of OECD countries, “Economics of Innovation and New Technology”, vol. 14, no. 3. DOI: 10.1080/1043859042000226239

EUROPEAN COMMISSION (2020), Circular Economy Action Plan, https://ec.europa.eu/environment/circular-economy/ (2.11.2025).

EUROSTAT (2014), International trade in services - historical data (2004-2013) (bop_its_det), DOI: 10.2908/bop_its_det

EUROSTAT (2025), International trade in services (since 2010) (BPM6) (bop_its6_det), DOI: 10.2908/bop_its6_det

FEDOROV Mykhailo (2023), Ukraine’s vibrant tech ecosystem is a secret weapon in the war with Russia, Atlantic Council, https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/ukraines-vibrant-techecosystem-is-a-secret-weapon-in-the-war-with-russia/ (17.08.2023).

FELLÄNDER Anna, BOGUSZ Claire I., TEIGLAND Robin (2015), Sharing economy, in: Embracing Change with Caution, “Näringspolitiskt Forum Rapport”, no. 11.

GATS (1995), The General Agreement on Trade in Services (GATS): objectives, coverage and disciplines, https://www.wto.org/english/tratop_e/serv_e/gatsqa_e.htm (12.11.2025)

HATANPÄÄ Anne (2023), ICT sector in Ukraine – resilient and fast developing sector providing high quality services, Enterprise Europe Network, Helsinki.

IMF (2010), Balance of Payments Manual, Sixth Edition (BPM6), International Monetary Fund. DOI: 10.5089/9781589068124.069

JONES Andrew, STRÖM Patrick, HERMELIN Brita, RUSTEN Grete (eds) (2016), Services and the Green Economy, Palgrave Macmillan.

MIROUDOT Sébastien (2020), Resilience versus robustness in global value chains: Some policy implications, in: Richard E. Baldwin, Simon J. Evenett (eds), COVID-19 and trade policy: Why turning inward won’t work, CEPR Press, Paris–London.

MUSOLESI Antonio, HUIBAN Jean-Pierre (2010), Innovation and Productivity in Knowledge Intensive Business Services, “Journal of Productivity Analysis”, vo. 34, no. 1. DOI: 10.1007/s11123-009-0163-5

SHEARMUR Richard, DOLOREUX David (2019), KIBS as Both Innovators and Knowledge Intermediaries in the Innovation Process: Intermediation as a Contingent Role, “Papers in Regional Science”, vol. 98, no 1. DOI: 10.1111/pirs.12354

SHINGAL Anirudh (2021), The COVID-19 shock and services trade: explaining the heterogeneous decline, “Working Paper”, RSC 2021/85, Robert Schuman Centre for Advanced Studies, European University Institute, https://cadmus.eui.eu/server/api/core/bitstreams/09f865c1-df8a-5d6c--afc3-ab687a16b5d0/content (20.12.2021).

SWINNEY Robert, NETESSINE Serguei (2009), Long-Term Contracts Under the Threat of Supplier Default, “Manufacturing & Service Operations Management”, vol. 11, issue 1. DOI: 10.1287/msom.1070.0199

TOMOSHIGE Hideki, GLANZ Benjamin (2022), Sustaining Israel’s Innovation Economy, Center for Strategic & International Studies, https://www.csis.org/blogs/perspectives-innovation/sustainingisraels-innovation-economy (23.06.2022).

WITTENBERG Anna (2023), Cyfryzacja pola walki. Wojna w Ukrainie to chrzest bojowy nie tylko nowych aplikacji, https://forsal.pl/swiat/ukraina/artykuly/8667315,wojna-w-ukrainie-to-chcrzestbojowy-nie-tylko-nowych-aplikacji.html (26.02.2023).

WORLD BANK (2024a), Services, value added (% of GDP), https://data.worldbank.org/indicator/NV.SRV.TOTL.ZS (20.11.2024).

WORLD BANK (2024b), Employment in services (% of total employment) (modelled ILO estimate), https://data.worldbank.org/indicator/SL.SRV.EMPL.ZS (20.11.2024).

WORLD BANK GROUP (2025), Balance of Payments Statistics Yearbook and data files, International Monetary Fund, https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.NFSV.CD (10.11.2025).

WORLD TRADE ORGANIZATION (2010), Measuring Trade in Services, Geneva, Switzerland.

WTO (2025), Trade in services by mode of supply dataset, https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/gstdh_mode_supply_e.htm (10.11.2025).

WYSZKOWSKA-KUNA Joanna (2016), Usługi biznesowe oparte na wiedzy. Wpływ na konkurencyjność gospodarki na przykładzie wybranych krajów Unii Europejskiej, Łódź.

WYSZKOWSKA-KUNA Joanna (2023), Is the knowledge-intensive business services sector crisis-robust or crisis-resilient? A comparative study of European Union countries, “Comparative Economic Research”, vol. 26, no. 4.

WYSZKOWSKA-KUNA Joanna (2024), The Competitiveness of Ukrainian Service Exports in the Context of Ukraine’s Integration with the European Union and the War in Ukraine, “Torun International Studies”, vol. 1, no. 20.

WYSZKOWSKA-KUNA Joanna (2025), Konkurencyjność Polski w eksporcie usług biznesowych opartych na wiedzy (KIBS) w okresie członkostwa w Unii Europejskiej, „Przegląd Europejski – European Studies Quarterly”, no. 2/2025. DOI: 10.31338/1641-2478pe.2.25.6

WYSZKOWSKA-KUNA Joanna, PRZYBYLIŃSKI Michał (2021), The Content of Knowledge-Intensive Business Services in International Trade: Evidence from European Union Countries, “Ekonomický časopis/Journal of Economics”, vol. 69, no 1.

WYSZKOWSKA-KUNA Joanna, WITKOWSKA Janina (2024), Polska w ramach jednolitego rynku europejskiego – usługi i bezpośrednie inwestycje zagraniczne, Łódź.

Podobne publikacje