en
Przegląd Europejski – European Studies Quarterly

Perception of the media in Poland as the “fourth estate” in 2016-2023: survey aspect

2025, 2025, No. 3

Przemysław Potocki

0000-0001-8167-6747

University of Warsaw (Warsaw, Poland)

DOI

10.31338/1641-2478pe.3.25.3

Publication date

28.11.2025

Submission date

03.03.2025

Acceptance date

30.09.2025

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

Social sciences

Discipline

communication and media studies

Language of publication

English, Polish

Downloads

PDF 260 KB

Article

Number of views:29

Number of downloads:57

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

The primary research objective of the article is to check whether in the years 2016-2023 (the period of the Law and Justice party's rule) there were any changes in perception of the media by the public as the “fourth estate”. The operationalisation of this research objective is to test four hypotheses. Their verification is based on the analysis of the literature on the subject and existing data (survey data). The result of this analysis is the confirmation of three of the four research hypotheses. Research outcomes demonstrate in the years 20162023 a dichotomy between the perception of various aspects of public and private media functioning, which became increasingly visible at the level of public opinion in Poland. The role of the media as the “fourth estate” was also less and less noticeable in public opinion.

Keywords:

public opinion,media system,journalists,politicisation of media,Poland

Bibliography

ANYANWU Chika (2017), Chapter Two: Interrogating the Fifth Estate, in: Janet Fulton, Phillip McIntyre (eds), Creating Space in the Fifth Estate. Newcastle upon Tyne, UK.

BARTOSZEWICZ Mateusz, GOŁĘBIEWSKI Filip (2021), Paradoks opłacalności. Stronniczość polityczna na polskim rynku medialnym – próba syntezy, „Zarządzanie Mediami”, tom 9, nr 1.

https://doi.org/10.4467/23540214ZM.21.002.13050

BASZKIEWICZ Jan (2009), Władza, Wrocław.

BATOROWSKA Hanna, KLEPKA Rafał, WASIUTA Olga (2019), Media jako instrument wpływu informacyjnego i manipulacji społeczeństwem, Kraków.

BRZOZA Katarzyna, GŁUSZEK-SZAFRANIEC Dagmara, SZOSTOK Patrycja (2017), Upolitycznienie przekazu prasowego w wybranych polskich tygodnikach opinii. Wstępny raport z badań, „Political Preferences”, nr 16.

https://doi.org/10.6084/m9.figshare.5605678

BUJWID-KUREK Ewa (2023), Czwarta władza wobec trójdzielności władz  próba enumeracji, „Horyzonty Polityki : Władza Stanowienia i Interpretowania Prawa”, vol. 14, no. 48.

https://doi.org/10.35765/hp.2507

CBOS (2016), Społeczne oceny uczciwości i rzetelności zawodowej, Komunikat z badań nr 34/2016, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2016/K_034_16.PDF (31.03.2016).

CBOS (2019a), Wiarygodność mediów, Komunikat z badań nr 70/2019, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_070_19.PDF (31.05.2019).

CBOS (2019b), Które zawody poważamy?, Komunikat z badań nr 157/2019, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_157_19.PDF (31.12.2019).

CBOS (2021), Telefony komórkowe czy smartfony?, Komunikat z badań nr 116/2021, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2021/K_116_21.PDF (31.10.2021).

CBOS (2023a), Telewizja jako źródło informacji o bieżących wydarzeniach w kraju i na świecie, Komunikat z badań nr 66/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_066_23.PDF (31.05.2023).

CBOS (2023b), Źródła informacji o wydarzeniach w kraju i na świecie, Komunikat z badań nr 68/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_068_23.PDF (30.06.2023).

CBOS (2023c), Opinie Polaków o stacjach telewizyjnych i radiowych, Komunikat z badań nr 70/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_070_23.PDF (30.06.2023).

CBOS (2023d), Korzystanie z internetu w 2023 roku, Komunikat z badań nr 72/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_072_23.PDF (30.06.2023).

CBOS (2023e), Postrzeganie mediów, Komunikat z badań nr 132/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_132_23.PDF (31.10.2023).

CZAJOWSKI Andrzej (2015), Polityczność działań dziennikarza w świetle teorii konfliktu społecznego, „Studia Politologiczne”, vol. 37.

DOBEK-OSTROWSKA Bogusława (2018), Mediatyzacja polityki w tygodnikach opinii w Polsce – między polityzacją a komercjalizacją, „Zeszyty Prasoznawcze”, tom 61, nr 2 (234).

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.18.016.9111

DOBEK-OSTROWSKA Bogusława (2022), Polski system medialny trzy dekady po upadku komunizmu: dynamika procesu zmian na tle Europy Środkowo-Wschodniej, w: Jolanta Kępa-Mętrak, Przemysław Ciszek (red.), Polski system medialny w procesie zmian, Tom 2, Kielce.

https://doi.org/10.25951/4898

FOTOPOULOS Takis (1999), ‘Mass Media, Culture, and Democracy’, “Democracy & Nature: The International Journal of Inclusive Democracy”, vol. 5, no. 1.

GACKOWSKI Tomasz (2013), Władza na dywaniku. Jak polskie media rozliczają polityków? Nowy model komunikacji (ebook), Toruń.

HALLIN Daniel C., MANCINI Paolo (2007), Systemy medialne: trzy modele mediów i polityki w ujęciu porównawczym, Kraków.

HEYWOOD Andrew (2006), Politologia, Warszawa.

INSTYTUT MONITOROWANIA MEDIÓW (2024), Najbardziej opiniotwórcze media, https://www.imm.com.pl/?s=Najbardziej opiniotwórcze media (25.10.2024).

JAS-KOZIARKIEWICZ Marta, STASIAK-JAZUKIEWICZ Ewa (2018), Przeciwdziałanie koncentracji mediów w wybranych państwach członkowskich i Unii Europejskiej–analiza rozwiązań prawnych, „Przegląd Politologiczny”, nr 1.

https://doi.org/10.14746/pp.2018.23.1.10

KARWAT Mirosław (2015), O statusie pojęcia „polityczności, .„Studia Politologiczne”, vol. 37.

KEPPLINGER Hans M. (2007), Demontaż polityki w społeczeństwie informacyjnym, Kraków.

KLEPKA Rafał (2018a), Medialna walka o dobrą zmianę: obraz wyborów parlamentarnych w 2015 roku w wybranych mediach, Kraków.

KLEPKA Rafał (2018b), Medialna stronniczość polityczna jako nowa forma cenzury: przypadek Wiadomości TVP, w: Zbigniew Romek, Kamila Kamińska-Chełminiak (red.), Cenzuro wróć? Mechanizmy ograniczania wolności słowa w Polsce po 1990 roku, Pułtusk.

KLEPKA RAFAŁ (2021), Polityka w krzywym zwierciadle mediów: stronniczość polityczna mediów w relacjonowaniu parlamentarnych kampanii wyborczych w 2015 i 2019 roku, Kraków.

KLIMKIEWICZ Beata (2017), Media pluralism monitor 2016: Monitoring risks for media pluralism in the EU and beyond. Country report: Poland, Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF),

https://doi.org/10.2870/923030

KLIMKIEWICZ Beata (2023), Monitor pluralizmu mediów w erze cyfrowej: Zastosowanie monitora pluralizmu mediów w Unii Europejskiej, Albanii, Czarnogórze, Północnej Macedonii, Serbii oraz Turcji w 2022 roku. Raport krajowy: Polska, Lipiec 2023, EUI, RSC, Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF),

https://doi.org/10.2870/154646

KLIMKIEWICZ Beata (2024), Monitor pluralizmu mediów w erze cyfrowej: Zastosowanie monitora pluralizmu mediów w członkowskich państwach europejskich oraz krajach kandydujących. Raport krajowy: Polska, Czerwiec 2024, EUI, RSC, Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF),

https://doi.org/10.2870/454716

KŁOSIŃSKA Katarzyna, ZIMNY Rafał, ŻUKIEWICZ Przemysław (2018), Sprawozdanie ze stanu ochrony języka polskiego za lata 2016–2017 – Język informacji politycznej, https://nowyrjp.pan.pl/app/uploads/2025/03/2016-2017.pdf (31.03.2025).

KRAJOWA RADA RADIOFONII I TELEWIZJI (2023), Informacja o widowni telewizyjnej w Polsce w 2022 roku, Warszawa, https://www.gov.pl/attachment/c48b00ce-fab0-47e4-a991-211a2d06e5a3 (22.10.2023).

LITWIN Tomasz (2023), W Poszukiwaniu «czwartej władzy» w Konstytucji RP z 1997 roku. Analiza instytucjonalno-prawna przepisów Konstytucji, „Horyzonty Polityki”, t. 14, nr 46.

https://doi.org/10.35765/hp.2314

MANCINI Paolo (2020), Comparing Media Systems and the Digital Age, “International Journal of Communication”, vol. 14.

de MONTESQUIEU Charles (WWW), O duchu praw, https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/o-duchu-praw.html (21.01.2025).

NEWMAN Nic, FLETCHER Richard, LEVY David A. L., KLEIS Nielsen Rasmus (2016), Reuters Institute Digital News Report 2016, https://www.digitalnewsreport.org/wp-content/uploads/2018/11/Digital-News-Report-2016.pdf (30.11.2018).

NEWMAN Nic, FLETCHER Richard, EDDY Kirsten, ROBERTSON Craig T., NIELSEN Rasmus K. (2023), Reuters Institute Digital News Report 2023, https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/2023-06/Digital_News_Report_2023.pdf (14.06.2023).

NIEĆ Mateusz (2014), Koncepcja „czwartego stanu” Edmunda Burke’a podana przez Thomasa Carlyle’a. Refleksje o polityce i komunikowaniu, „Politeja”, vol. 11, no. 2(28).

https://doi.org/10.12797/Politeja.11.2014.28.14

NOŻEWSKI Jacek (2021), Wpływ mediów informacyjnych na zakres partycypacji politycznej użytkowników serwisu Twitter w Polsce. Struktura i działanie, „Studia Medioznawcze”, t. 22, nr 1.

https://doi.org/10.33077/uw.24511617.ms.2021.1.340

STASIAK-JAZUKIEWICZ Ewa (2021), The change of the media system as the goal of the media policy of the Law and Justice (PiS) government from 2015, “Przegląd Europejski”, nr 4/2021.

https://doi.org/10.31338/1641-2478pe.4.21.11

ŚLARZYŃSKI Marcin. (2018), Rola klubów „Gazety Polskiej” w sukcesie politycznym Prawa i Sprawiedliwości w 2015 roku. Aktorzy lokalni czy aktor ogólnokrajowej sfery publicznej III RP?, „Przegląd Socjologiczny”, tom 67, nr 2.

https://doi.org/10.26485/PS/2018/67.2/6

TOWARZYSTWO DZIENNIKARSKIE (2025), „Dobra zmiana” w mediach, https://towarzystwodziennikarskie.pl/dobra-zmiana-w-mediach/ (25.01.2025).

USTAWA (2016/929) z dnia 22 czerwca 2016 r. o Radzie Mediów Narodowych, Dz. U. 2016, poz. 929.

Similar publications