Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Europejski – European Studies Quarterly

Między Schengen a bezpieczeństwem: kontrole graniczne na granicy polsko-niemieckiej oczami wybranych polskich i niemieckich mediów

2026, Numer 3

Eliza Nowakowska

0009-0000-8865-1825

Europa-Universität Viadrina (Frankfurt/Oder, Germany)

DOI

10.31338/1641-2478pe.3.26.4

Data publikacji

24.09.2026

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, stosunki międzynarodowe, nauki socjologiczne, nauki prawne, ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki o komunikacji społecznej i mediach

Język publikacji

angielski

Liczba wyświetleń:3

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Niniejszy artykuł przedstawia analizę reakcji wybranych polskich i niemieckich mediów na wprowadzenie wzmożonych kontroli na granicy polsko-niemieckiej w latach 2023–2025. Badanie obejmuje cztery kluczowe etapy: tzw. aferę wizową (2023), wprowadzenie kontroli przez Niemcy (październik 2023), dyskursywną normalizację kontroli granicznych (2024) oraz wdrożenie kontroli przez Polskę (lipiec 2025). Celem jest zrozumienie, w jaki sposób analizowane tytuły prasowe interpretują te same fakty przez pryzmat odmiennych priorytetów społeczno-politycznych, zarządzając opinią publiczną między poparciem dla integracji a akceptacją restrykcyjnych polityk. Jakościowa krytyczna analiza dyskursu 81 artykułów ujawnia systematyczne stosowanie „podwójnych standardów”. Badane media konstruują konkurencyjne wizje bezpieczeństwa: działania własnego państwa legitymizowane są narracją o bezpieczeństwie narodowym, podczas gdy identyczne kroki państwa sąsiadującego spotykają się z krytyką. Taki mechanizm selektywnej racjonalizacji pogłębia wzajemną nieufność i utrudnia wspólne europejskie odpowiedzi na wyzwania migracyjne, ukazując aktywną rolę prasy we współtworzeniu procesu reborderyzacji oraz erozji wspólnoty bezpieczeństwa strefy Schengen.

Słowa kluczowe:

analiza dyskursu,bezpieczeństwo,integracja europejska,konstruktywizm,kontrole graniczne,media,migracja,sekurytyzacja,relacje polsko-niemieckie,strefa Schengen

Bibliografia

ANDERSON James, O'DOWD Liam, WILSON Thomas M. (eds) (2003), New borders for a changing Europe: Cross-border cooperation and governance, Routledge.

https://doi.org/10.4324/9780203508435

BALZACQ Thierry (2005), The three faces of securitization: Political agency, audience and context, “European Journal of International Relations”, vol. 11, issue 2.

https://doi.org/10.1177/1354066105052960

BAMF-AUSWERTUNG (2023), Zahl der Asylanträge auf höchstem Wert seit 2016, “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, https://www.faz.net/aktuell/politik/inland/asyl-zahl-der-antraege-auf-hoechstem-wert-seit-2016-19300608.html (08.11.2023).

BIGO Didier (2002), Security and immigration: Toward a critique of the governmentality of unease, “Alternatives: Global, Local, Political”, vol. 27, issue 1 suppl.

https://doi.org/10.1177/03043754020270S105

BÖRZEL Tanja A., RISSE Thomas (2018), From the euro to the Schengen crises: European integration theories, politicization, and identity politics, “Journal of European Public Policy”, vol. 25, issue 1.

https://doi.org/10.1080/13501763.2017.1310281

BUBROWSKI Helene, MARSCHALL Mina (2023), Kontrollen auf der Grenze – aber nicht stationär, “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, 27.09.2023.

BUNDESPOLIZEI (2023), Jahresbericht 2023: Grenzkontrollen und irreguläre Migration, Potsdam.

BUNDESMINISTERIUM des Innern und für Heimat (2023), Migrationsbericht 2023, Berlin.

BUZAN Barry, WÆVER Ole, DE WILDE Jaap (1998), Security: A new framework for analysis, Lynne Rienner Publishers, Boulder.

CECCORULLI Michela (2019), Back to Schengen: the collective securitisation of the EU free-border area, “West European Politics”, vol. 42, issue 2.

https://doi.org/10.1080/01402382.2018.1510196

DEUTSCH Karl W., BURRELL Sidney A., KANN Robert A., LEE JR Maurice, LICHTERMAN Martin, LINDGREN Raymond E., LOEWENHEIM Francis L., VAN WAGENEN Richard W. (1957), Political community and the North Atlantic area: International organization in the light of historical experience, Princeton University Press.

ENGELBERG Michael (2025), Polen kontrolliert jetzt auch, “Bild”, 07.07.2025.

ENTMAN Robert M. (1993), Framing: Toward clarification of a fractured paradigm, “Journal of Communication”, vol. 43, issue 4.

https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x

FAIRCLOUGH Norman (2015), Language and power (3rd ed.), Routledge.

GNAUCK Gerhard (2023), Polens Regierung in der Zwickmühle, “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, 23.09.2023.

GROßMANN Viktoria (2025), Polens Grenzkontrollen sind eine alberne Trotzreaktion, “Süddeutsche Zeitung”, 01.07.2025.

HERMAN Edward S., CHOMSKY Noam (1988), Manufacturing consent: The political economy of the mass media, Pantheon Books.

HUYSMANS Jef (2006), The politics of insecurity: Fear, migration and asylum in the EU, Routledge.

https://doi.org/10.4324/9780203008690

JONES Reece (2009), Categories, borders and boundaries, “Progress in Human Geography”, vol. 33, issue 2.

https://doi.org/10.1177/0309132508089828

KOKOT Michał (2024), Zaostrzone kontrole na niemieckich granicach to fikcja. Byliśmy na przejściu w Jędrzychowicach, “Gazeta Wyborcza”, 21.10.2024.

KOLOSOV Vladimir, WIĘCKOWSKI Marek (2018), Border changes in Central and Eastern Europe: An introduction, “Geographia Polonica”, vol. 91, issue 1.

https://doi.org/10.7163/GPol.0106

KOWALEWSKA Jolanta, KRAŚNICKI JR Andrzej (2024), Niemcy wprowadzają kontrole na wszystkich swoich lądowych granicach. Czy i co to zmienia dla Polski?, “Gazeta Wyborcza”, 14.09.2024.

KRAŚNICKI JR Andrzej (2023), Otoczyli nas policjanci z dłońmi na kaburach. Tak teraz wyglądają kontrole po niemieckiej stronie granicy, “Gazeta Wyborcza”, 29.09.2023.

KRAŚNICKI JR Andrzej, SZYLIŃSKI Piotr (2025), Zaczęły się kontrole na granicach z Niemcami i Litwą. Siedem rzeczy, o których trzeba wiedzieć, “Gazeta Wyborcza”, 07.07.2025.

LEŚNIAK-JOHANN Małgorzata (2023), Border function and tourism relations in the divided cities on the Polish-German border, “International Conference on Tourism Research”, vol. 6, no. 1 (2023): “Proceedings of the 6th International Conference on Tourism Research”.

https://doi.org/10.34190/ictr.6.1.1214

LEWICKI Bartosz (2025), Donald Tusk: Od 7 lipca wracają kontrole graniczne na granicy z Niemcami i Litwą, “Rzeczpospolita”, 01.07.2025.

LOCKE Stefan (2025), Warum jetzt auch Polen Grenzkontrollen einführt, “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, 07.07.2025.

MARTINEZ Oscar J. (1994), Border people: Life and society in the U.S.-Mexico borderlands, University of Arizona Press.

https://doi.org/10.2307/j.ctv1qwwj6s

MÜLLER Reinhard (2025), Ohne Kontrollen keine Freiheit, “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, 01.07.2025.

NEWMAN David (2006), The lines that continue to separate us: Borders in our 'borderless' world, “Progress in Human Geography”, vol. 30, issue 2.

https://doi.org/10.1191/0309132506ph599xx

RUMFORD Chris (2008), Introduction: Citizens and borderwork in Europe, “Space and Polity”, vol. 12, issue 1.

https://doi.org/10.1080/13562570801969333

SCHNEIDER Frank, UHLENBROICH Burkhard (2023), 43 Prozent der kontrollierten illegalen Migranten konnten an der Grenze gestoppt: Beeindruckende Bilanz nach vier Wochen stationärer Grenzkontrollen!, “Bild”, 18.11.2023.

SKARŻYŃSKI Stanisław (2023), Media na całym świecie piszą o aferze wizowej. „Skandal zaszkodzi rządowi”, „opozycja czuje krew”, “Gazeta Wyborcza”, 16.09.2023.

STEPPAT Timo, VON ALTENBOCKUM Jasper (2023), Grenzkontrollen – in allen Richtungen, “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, 14.09.2023.

URBANKE Mariusz A. (2024), Polityka migracyjna Niemiec uderza w polskie firmy, “Gazeta Polska Codziennie”, 30.09.2024.

VAN DIJK Teun A. (2018), Discourse and migration, in: Ricard Zapata-Barrero, Evren Yalaz (eds.), Qualitative research in European migration studies, Springer, Cham.

https://doi.org/10.1007/978-3-319-76861-8_13

VAN HOUTUM Henk (2005), The geopolitics of borders and boundaries, “Geopolitics”, vol. 10, issue 4.

https://doi.org/10.1080/14650040500318522

VEHLEWALD Hans-Jörg (2023), Korruption! Polens Regierung unter Schleuser-Verdacht, “Bild”, 18.09.2023.

WIĘCKOWSKI Marek, TIMOTHY Dallen J. (2021), Tourism and an evolving international boundary: Bordering, debordering and rebordering on Usedom Island, Poland–Germany, “Journal of Destination Marketing & Management”, vol. 22.

https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2021.100647

Podobne publikacje